فاجعه ناو هواپیمابر USS Forrestal؛ روایت شلیک ناخواسته و مرگ ۱۳۴ ملوان

حادثه مرگبار ناو هواپیمابر USS Forrestal در سال ۱۹۶۷، یکی از تلخ‌ترین و پرخسارت‌ترین وقایع تاریخ نیروی دریایی ایالات متحده بود که با یک خطای فنی ساده، سرنوشت بسیاری از ملوانان را تغییر داد.

وقوع فاجعه در خلیج تونکین

در صبح روز ۲۹ ژوئیه ۱۹۶۷، زمانی که ناو هواپیمابر یو‌اس‌اس فارستال (USS Forrestal) در جریان جنگ ویتنام آماده عملیات‌های هوایی بود، یک نقص الکتریکی در جنگنده اف-۴بی فانتوم باعث شلیک ناخواسته یک راکت زونی شد. این راکت به مخزن سوخت خارجی یک هواپیمای ای-۴ اسکای‌هاوک برخورد کرد و باعث پخش شدن گسترده سوخت جت در سطح عرشه شد.

با شعله‌ور شدن سوخت، آتش‌سوزی شدیدی آغاز گشت که بلافاصله با انفجارهای زنجیره‌ای ناشی از بمب‌ها و مهمات روی عرشه همراه شد. این وضعیت باعث شد تا کنترل اوضاع برای ساعت‌ها از دست خارج شود.

عوامل تشدیدکننده و ابعاد خسارت

تحقیقات نشان داد که تنها یک شلیک تصادفی عامل این فاجعه نبود؛ بلکه مجموعه‌ای از اشتباهات و شرایط بحرانی، شدت حادثه را دوچندان کرد:

• مهمات ناپایدار: وجود مهمات با پوسته نازک و بسیار اشتعال‌پذیر روی عرشه پرواز.
• کمبود فضا: پر بودن انبارهای مهمات که خلبانان را مجبور به قرار دادن تجهیزات خطرناک در عرشه می‌کرد.
• نقص در آموزش: عدم مهارت کافی برخی از ملوانان در زمینه اطفای حریق‌های سنگین.
• خرابی تجهیزات: از کار افتادن برخی از سیستم‌های اصلی اطفای حریق کشتی در حین حادثه.

در نهایت، این فاجعه منجر به کشته شدن ۱۳۴ نفر و مجروح شدن ۱۶۱ نفر دیگر شد. همچنین ۲۱ فروند هواپیما در این آتش‌سوزی کاملاً منهدم گشتند.

تغییرات ساختاری در نیروی دریایی آمریکا

پیامدهای این حادثه فراتر از خسارات مادی بود. هزینه‌ی تعمیرات و بازسازی حدود ۷۲ میلیون دلار برآورد شد، اما مهم‌ترین دستاورد، بازنگری در پروتکل‌های ایمنی بود.

«حادثه ناو هواپیمابر USS Forrestal درس‌های فراموش‌نشدنی به همراه آورد که تا امروز نیز در عملیات‌های دریایی مورد توجه قرار می‌گیرد.»

در پی این واقعه، روش‌های جابجایی مهمات و تکنیک‌های اطفای حریق به‌طور اساسی تغییر یافت. همچنین به افتخار یکی از قربانیان، مدرسه آتش‌نشانی فریر (Farrier Firefighting School) در ویرجینیا تأسیس شد تا از تکرار چنین فجایعی در آینده جلوگیری شود.

در مجموع، فاجعه ناو هواپیمابر USS Forrestal نقطه عطفی در تاریخ نظامی آمریکا بود که باعث شد ایمنی ملوانان و تجهیزات در عملیات‌های دریایی به اولویت اول تبدیل شود.