کشت کنترل‌شده شقایق الیفرا؛ راهکار جدید ایران برای تأمین مواد اولیه دارویی

برنامه‌ریزی برای ایجاد یک زنجیره پایدار در تأمین مواد اولیه دارویی، با تمرکز بر کشت کنترل‌شده گیاهان خاص، وارد فاز عملیاتی شده است. این اقدام با هدف کاهش وابستگی به واردات و رفع چالش‌های ناشی از تحریم‌ها، انجام می‌شود.

در این راستا، کشت کنترل‌شده شقایق الیفرا به عنوان راهکاری برای تولید ترکیبات حیاتی مانند مورفین و کدئین مطرح شده است تا از ورود مواد اولیه ناخالص و غیرشناسنامه‌دار جلوگیری شود.

تفاوت کشت صنعتی با کشت غیرقانونی خشخاش

بسیاری از شایعات منتشر شده درباره آزاد شدن کشت خشخاش در ایران، فاقد دقت کافی هستند. طبق اظهارات مقامات مسئول، کشت آزاد همچنان یک جرم محسوب می‌شود و طرح فعلی صرفاً بر روی واریته‌های مشخصی تمرکز دارد.

ویژگی‌های کلیدی این طرح عبارتند از:

• استفاده از ارقام خاص مانند شقایق الیفرا با بازدهی بالا در تولید ترکیبات دارویی.
• کشت در مناطق تعیین‌شده تحت نظارت مستقیم ستاد مبارزه با مواد مخدر.
• کنترل دقیق میزان تولید لاتکس و شیرابه برای جلوگیری از هرگونه انحراف.

توسعه زیرساخت‌ها و خودکفایی در تولید بذر

یکی از دستاوردهای مهم در این مسیر، دستیابی به خودکفایی در تأمین بذر گیاهان مورد نظر است. پیش از این، نیاز به واردات بذر وجود داشت، اما اکنون با موفقیت در تکثیر داخلی، این وابستگی برطرف شده است.

این فرآیند شامل مراحل زیر برای رسیدن به محصول نهایی است:

1. کشت ارقام مجاز در مزارع تحت نظارت وزارت جهاد کشاورزی.
2. تولید ماده اولیه موسوم به «کاه خشخاش» یا پی‌اس.
3. فرآوری توسط شرکت‌های دارویی جهت استخراج ترکیبات مورفین و تبائین.

چالش‌های اقتصادی و نقش نظارتی دولت

علیرضا سلامی، رئیس مؤسسه تحقیقات شاهدانه صنعتی و دارویی، نسبت به چالش‌های پیش روی این صنعت هشدار داد. او تأکید کرد که هزینه بالای اجاره زمین بیش از ۵۰ درصد از کل زنجیره تولید را به خود اختصاص می‌دهد که می‌تواند قیمت تمام‌شده دارو را افزایش دهد.

«برای اینکه تولید دارو با قیمت مناسب برای مردم حفظ شود، دولت باید در بخش تأمین زمین و نهاده‌های کشاورزی حمایت‌های لازم را اعمال کند.»

در نهایت، موفقیت این طرح در گرو همکاری میان وزارت جهاد کشاورزی، سازمان غذا و دارو و ستاد مبارزه با مواد مخدر است تا ضمن رعایت الزامات امنیتی، امنیت دارویی کشور تضمین شود.