فیلم توضیحدار؛ روایت تجربه‌ی یک نابینا از پشت میکروفن سینما

فیلم توضیحدار یا همان Audio Description، ابزاری حیاتی برای درک بهتر سینما توسط افراد دارای آسیب بینایی است. این فناوری با توصیف دقیق صحنه‌های تصویری، دنیای رنگ‌ها و حرکات را برای شنوندگان بازسازی می‌کند. محمدقاسم کفیلی، حقوقدان و کنش‌گر حقوق افراد با آسیب بینایی، در یادداشتی اختصاصی از تجربه‌ی شخصی خود در پشت میکروفن و فرآیند تولید این آثار روایت کرده است.

از مخاطب تا راوی: مسیر همکاری با پلتفرم‌های نمایش خانگی

کفیلی که بیش از یک دهه است از کاربران پر‌وپاخرص آثار توضیحدار است، اخیراً با تیم تولید این بخش در پلتفرم فیلیمو همکاری داشته است. او که ابتدا به عنوان ارزیاب در کنار این تیم بود، با هدف بهبود کیفیت آثار، تصمیم گرفت خود نیز وارد مرحله تولید شود.

ثمره این تلاش، انتشار نسخه توضیحدار فیلم کمدی «دینامیت» به کارگردانی سید مسعود اطیابی است. این اثر که اکنون در دسترس علاقه‌مندان قرار دارد، اولین تجربه او در نقش گوینده توضیحات محسوب می‌شود.

چالش‌های فنی و دقت در ضبط صدا

قرار گرفتن پشت میکروفن، فراتر از یک خواندن ساده متن است. کفیلی در تجربه‌ی خود به نکات زیر اشاره می‌کند:

• هماهنگی با پلان‌ها: برخلاف تصور اولیه مبنی بر خواندن یک‌باره متن، ضبط باید با مکث‌های دقیق انجام شود تا صدا با تصویر کاملاً همگام باشد.
• سرعت بیان: حفظ سرعت مناسب برای سوار کردن صدا بر روی سکانس‌های فیلم، یکی از دشوارترین مراحل ضبط است.
• استفاده از متون بریلی: خواندن متن از روی کاغذهای بریلی در حین ضبط، دقت و تمرکز بالایی می‌طلبد.

"هدف من این بود که مخاطب دارای آسیب بینایی بتواند خود را بخشی از صحنه‌ها تصور کند و با فیلم همراه شود."

اهمیت دسترسی‌پذیری در هنر سینما

تجربه کفیلی نشان می‌دهد که همکاری نزدیک میان تولیدکنندگان و افراد دارای آسیب بینایی، منجر به کاهش نقص‌های توضیحات و افزایش کیفیت نهایی اثر می‌شود. او بر این باور است که هنر سینما باید برای همه، بدون استثنا، قابل بهره‌برداری باشد.

در نهایت، این تلاش‌ها در راستای ارتقای سطح دسترسی‌پذیری دیجیتال و فرهنگی، گامی مهم برای تحقق عدالت در بهره‌مندی از هنر است.