اگری‌ولتائیک؛ فناوری نوین برای تولید هم‌زمان برق خورشیدی و محصولات کشاورزی

توسعه نیروگاه‌های خورشیدی در اروپا با چالش رقابت بر سر زمین‌های زراعی روبرو شده است؛ اما ظهور فناوری اگری‌ولتائیک (Agrivoltaics) نویدبخش راهکاری هوشمندانه برای مدیریت هم‌زمان تولید انرژی و امنیت غذایی است.

اگری‌ولتائیک چیست و چگونه کار می‌کند؟

فناوری اگری‌ولتائیک یا کشاورزی فتوولتائیک، سیستمی است که در آن پنل‌های خورشیدی در میان یا بالای مزارع کشاورزی نصب می‌شوند. این ساختار اجازه می‌دهد تا زمین به‌طور هم‌زمان هم برای کشت محصولات و هم برای تولید برق استفاده شود.

در آزمایش‌های انجام شده در منطقه مورسیا اسپانیا، مشخص شده است که این پنل‌ها با ایجاد سایه کنترل‌شده، از محصولات حساس مانند فلفل دلمه‌ای و انگور در برابر گرمای شدید محافظت می‌کنند. بر اساس مطالعات سال ۲۰۲۳، پتانسیل تولید برق از این طریق در اروپا می‌تواند تا ۲۵ برابر تقاضای فعلی این قاره باشد.

سرمایه‌گذاری‌های کلان و حمایت‌های اروپایی

تقاضای فزاینده برای انرژی‌های پاک، غول‌های فناوری را نیز به این حوزه کشانده است. شرکت‌هایی نظیر آمازون و اپل قراردادهایی برای خرید برق از پروژه‌های کشاورزی خورشیدی در ایتالیا امضا کرده‌اند که ظرفیت آن برای تأمین برق ۱۰۰ هزار خانوار کافی است.

با این حال، نگرانی‌هایی درباره توزیع ناعادلانه ثروت وجود دارد. آمارهای منتشر شده نشان می‌دهد که حدود ۸۶ درصد از بودجه‌های بررسی شده در پروژه‌های کشاورزی خورشیدی، به طرح‌های بزرگ و شرکت‌های چندملیتی اختصاص یافته است.

مزایا و چالش‌های زیست‌محیطی

یکی از بزرگ‌ترین مزایای این فناوری، کاهش مصرف آب است. سایه ایجاد شده توسط پنل‌ها مانع از تبخیر سریع رطوبت از خاک می‌شود که در مناطق خشک جنوب اروپا بسیار حیاتی است. همچنین، این سیستم می‌تواند از محصولات در برابر تگرگ محافظت کند.

"هدف اصلی نباید صرفاً تولید برق بیشتر باشد، بلکه باید میزان آسیب احتمالی به زمین‌های زراعی به حداقل برسد."

از سوی دیگر، قوانین سخت‌گیرانه‌ای برای جلوگیری از تخریب کشاورزی وضع شده است. برای مثال در فرانسه، پروژه‌ها موظف‌اند حداقل ۹۰ درصد از سطح تولید محصول مرجع منطقه را حفظ کنند و در ایتالیا این میزان ۷۰ درصد تعیین شده است.

نتیجه‌گیری

فناوری اگری‌ولتائیک می‌تواند پلی میان نیاز به انرژی‌های تجدیدپذیر و حفظ امنیت غذایی باشد. با این حال، موفقیت پایدار این صنعت در گرو سیاست‌گذاری‌هایی است که به جای تمرکز بر سود شرکت‌های بزرگ، از کشاورزان کوچک حمایت کرده و عدالت اقتصادی را در توزیع منافع تضمین کند.