چشم‌انداز تاریک اقتصادهای خلیج فارس؛ انقباض شدید با وجود افزایش قیمت نفت

گزارش‌های اخیر صندوق بین‌المللی پول نشان می‌دهد که با تداوم تنش‌های منطقه‌ای و اختلال در مسیرهای تجاری، اقتصادهای خلیج فارس با چشم‌اندازی بسیار تاریک و انقباضی مواجه هستند. برآوردها حاکی از آن است که حتی افزایش قیمت جهانی نفت نیز نمی‌تواند آسیب‌های ناشی از کاهش حجم تولید و مشکلات لجستیکی در تنگه هرمز را جبران کند.

انقباض شدید در تولیدکنندگان کوچک انرژی

بر اساس نسخه اکتبر گزارش «چشم‌انداز اقتصادی جهان»، کشورهای کوچک‌تر منطقه بیشترین آسیب را از وقفه‌های تولید و حمل‌ونقل هیدروکربن خواهند دید. این گزارش پیش‌بینی می‌کند که اقتصادهای زیر با نرخ‌های منفی رشد روبرو شوند:

در مقابل، قدرت‌های بزرگ‌تر منطقه مانند عربستان سعودی و امارات متحده عربی نیز با انقباض همراه خواهند بود، اما شدت آن کمتر از کشورهای مذکور است. اقتصاد عربستان سعودی از رشد ۱.۷ درصدی پیش‌بینی شده در ماه‌های گذشته، به انقباض ۳.۳ درصدی تغییر یافته است.

چرا قیمت نفت مانع از رکود نمی‌شود؟

یکی از نکات کلیدی مطرح شده توسط کریستالینا جورجیوا، رئیس صندوق بین‌المللی پول، این است که افزایش قیمت هر بشکه نفت تنها درآمد حاصل از فروش موجود را حفظ می‌کند، اما نمی‌تواند جایگزین بشکه‌هایی شود که به دلیل اختلال در تنگه هرمز یا آسیب به تاسیسات، امکان تولید یا ارسال آن‌ها وجود ندارد.

"قیمت‌های بالاتر انرژی زمانی که تولیدکنندگان قادر به حفظ سطح تولید یا تحویل صادرات نیستند، محافظت محدودی در برابر شوک‌های اقتصادی ارائه می‌دهند."

علاوه بر این، هزینه‌های بالای کالاهای اساسی و عدم قطعیت در تجارت، تلاش‌های این کشورها برای تنوع‌بخشی به اقتصاد را با پیچیدگی‌های بیشتری روبرو کرده است.

سناریوی بازگشت به سطح عادی در سال‌های آتی

اگرچه سال جاری سالی دشوار برای اقتصادهای خلیج فارس پیش‌بینی می‌شود، اما گزارش‌ها نشان می‌دهند که با عادی شدن مسیرهای صادراتی، جهش‌های بزرگی در سال‌های آینده رخ خواهد داد. برای مثال، انتظار می‌رود اقتصاد قطر در سال ۲۰۲۷ با رشد ۱۸.۸ درصدی روبرو شود.

با این حال، کارشناسان هشدار می‌دهند که این رشد‌های دو رقمی عمدتاً ناشی از سطح پایینِ مبنای اقتصادی در سال جاری است و لزوماً به معنای بازگشت به سطح رفاه پیش از بحران نیست.

در نهایت، تداوم اختلال در لجستیک و امنیت انرژی، اصلی‌ترین تهدید برای ثبات اقتصادی منطقه است و دولت‌ها باید بر تقویت زیرساخت‌ها و امنیت مسیرهای تجاری تمرکز کنند.