وضعیت نگران‌کننده ذخیره آب در ایران؛ ۵۵ درصد ظرفیت سدها خالی ماند

وضعیت ذخیره‌سازی آب در ایران با وجود بهبود نسبی نسبت به سال گذشته، همچنان با چالش‌های جدی مواجه است؛ به‌طوری که بیش از نیمی از ظرفیت مخازن سدهای کشور خالی مانده و تهدید خشکسالی همچنان پابرجاست.

چالش ذخیره‌سازی و وضعیت بحرانی سدها

طبق داده‌های رصد آب‌های سطحی، کل ورودی آب به مخازن سدها تا تاریخ ۱۹ مهر ماه، معادل ۰.۸۲ میلیارد متر مکعب بوده است. اگرچه این رقم نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۶۲ درصد افزایش یافته، اما همچنان یک درصد کمتر از میانگین ۱۰ ساله کشور است. در حال حاضر، حجم کل آب موجود در سدها به ۲۳ میلیارد و ۳۱۰ میلیون متر مکعب رسیده که نسبت به سال گذشته ۳۰ درصد رشد داشته است.

با این حال، نگاهی دقیق‌تر به وضعیت ذخیره‌سازی آب نشان می‌دهد که ۵۵ درصد از ظرفیت کل مخازن خالی است. وضعیت در برخی مناطق به‌ویژه در حوزه آبخوان تهران و البرز بسیار نگران‌کننده گزارش شده است.

رصد بارش‌ها و استان‌های با کمترین میزان ریزش

بررسی‌های میدانی نشان می‌دهد که میزان ریزش‌های جوی در کشور تنها ۴.۲ میلی‌متر بوده است. اگرچه این مقدار از سال گذشته بیشتر است، اما همچنان با میانگین‌های بلندمدت فاصله زیادی دارد. در این میان، شش استان شامل فارس، سیستان و بلوچستان، کهگیلویه و بویرعمد، بوشهر، یزد و خراسان جنوبی هیچ بارشی دریافت نکرده‌اند و در شرایط بحرانی قرار دارند.

تأثیر پدیده ال‌نینو بر الگوی بارشی سال جاری

یکی از عوامل کلیدی در پیش‌بینی وضعیت آب، وقوع پدیده ال‌نینو است. بر اساس تحلیل‌های موسسه تحقیقات آب، این پدیده می‌تواند همزمان باعث افزایش دما و یا تغییر در الگوی بارش‌ها شود. مدل‌های پیش‌بینی حاکی از آن است که در مناطق غرب و جنوب‌غرب کشور، احتمال افزایش بارش بین ۳۰ تا ۷۰ میلی‌متری با احتمال ۷۰ درصد وجود دارد.

استان‌های ایلام، خوزستان، کردستان، کرمانشاه، چهارمحال و بختیاری، کهگیلویه و بویرعمد، آذربایجان غربی، فارس، لرستان و بوشهر از مناطق تحت تأثیر احتمالی تغییرات بارشی هستند.

نتیجه‌گیری و ضرورت برنامه‌ریزی

با توجه به گذشت پنج سال خشکسالی پیاپی، فشار بر منابع آب زیرزمینی به شدت افزایش یافته است. اگرچه افزایش ۳۰ درصدی حجم آب نسبت به سال گذشته خوش‌بینانه به نظر می‌رسد، اما خالی بودن ۵۵ درصد از ظرفیت سدها نشان می‌دهد که مدیریت منابع آب برای بخش‌های کشاورزی، صنعت و شرب، نیازمند برنامه‌ریزی دقیق و فوری است.