میانجی‌گری روسیه؛ آیا مسکو می‌تواند تنش‌های پاکستان و طالبان را پایان دهد؟

میانجی‌گری روسیه در بحران میان پاکستان و طالبان، رویکردی جدید در سیاست‌های منطقه‌ای روسیه در جنوب آسیا ایجاد کرده است. در حالی که تنش‌های مرزی و حملات هوایی میان اسلام‌آباد و کابل به اوج خود رسیده، مسکو با استفاده از روابط نزدیک خود با هر دو طرف، تلاش می‌کند نقش میانجی صلح را ایفا کند.

تلاش مسکو برای مهار تنش‌های مرزی

در پی افزایش درگیری‌های مسلحانه و تبادل آتش میان نیروهای پاکستان و طالبان، مقامات روسی در سطوح مختلف وارد عمل شده‌اند. ملاقات اخیر وزیر کشور روسیه با فرمانده ارتش پاکستان و همزمان دیدار رئیس سرویس اطلاعات خارجی روسیه با مقامات اطلاعاتی طالبان، نشان‌دهنده حرکت فعالانه مسکو در این مسیر است.

اگرچه تلاش‌های پیشین میانجی‌ها مانند قطر، ترکیه و چین با شکست یا توقف مواجه شده، اما روسیه به دلیل شناسایی رسمی دولت طالبان، از ابزار دیپلماتیک منحصربه‌فردی برخوردار است. با این حال، تحلیلگران معتقدند میزان نفوذ واقعی مسکو برای تغییر رفتار طالبان در قبال مسائل امنیتی پاکستان، همچنان جای بحث دارد.

چالش‌های اصلی در مسیر صلح

مسیر میانجی‌گری روسیه با موانع ساختاری و امنیتی پیچیده‌ای روبروست که شامل موارد زیر است:

• بحران تروریسم: پاکستان معتقد است گروه‌هایی مانند تحریک طالبان پاکستان (TTP) در خاک افغانستان پناه گرفته‌اند، در حالی که کابل این اتهامات را رد می‌کند.
• حساسیت‌های واژگانی: در نشست‌های اخیر، طالبان نسبت به استفاده مکرر از واژه «تروریسم» در پیوند با افغانستان اعتراض کرده‌اند.
• تضاد منافع امنیتی: اولویت اصلی روسیه مقابله با داعش خراسان (ISKP) است و فشار بیش از حد بر طالبان ممکن است این همکاری امنیتی را تضعیف کند.

نقش سازمان همکاری شانگهای و آینده منطقه

با توجه به ریاست پاکستان بر سازمان همکاری شانگهای (SCO) در سال ۲۰۲۶-۲۰۲۷، مدیریت اختلافات میان کابل و اسلام‌آباد برای حفظ ثبات در این بلوک بسیار حیاتی است. روسیه با سرمایه‌گذاری بر روابط خود، به دنبال جلوگیری از ایجاد خلأ قدرت در آسیای مرکزی و محدود کردن نفوذ گروه‌های شبه‌نظامی است.

«روسیه دسترسی بیشتری به طالبان نسبت به سایر قدرت‌های بزرگ دارد، اما اهرم‌های فشار آن بسیار محدودتر از آن چیزی است که تصور می‌شود.»

در نهایت، موفقیت یا شکست میانجی‌گری روسیه بستگی به این دارد که آیا مسکو می‌تواند میان منافع امنیتی پاکستان و نیاز طالبان به حفظ مشروعیت بین‌المللی، تعادلی پایدار برقرار کند یا خیر.