آلودگی نوری ماهواره‌ها؛ تهدید جدی برای آینده نجوم و رصدخانه‌های جهان

آلودگی نوری ناشی از ابرمنظومه‌های ماهواره‌ای به یکی از چالش‌های جدی اخترشناسی تبدیل شده است؛ پژوهش‌های جدید نشان می‌دهند که بسیاری از شرکت‌های فضایی به استانداردهای روشنایی برای حفظ کیفیت رصدهای آسمانی پایبند نیستند.

رشد بی‌رویه ابرمنظومه‌های ماهواره‌ای در مدار زمین

با افزایش چشمگیر تعداد اجرام در مدار نزدیک زمین، نگرانی‌ها درباره تأثیر آن‌ها بر دید آسمان شب شدت یافته است. در یک مطالعه جامع که با استفاده از ۶ دوربین در رصدخانه الگین‌فیلد کانادا انجام شد، بیش از ۲۴ هزار رد ماهواره‌ای ثبت گردید که نشان‌دهنده حضور هزاران ماهواره منحصربه‌فرد در فضا است.

نتایج این تحقیق حاکی از آن است که استارلینک، با داشتن بیش از ۱۰ هزار ماهواره، بیشترین سهم را در میان ماهواره‌های بسیار روشن دارد. اگرچه تنها یک‌چهارم از گذرهای استارلینک از حد مجاز روشن‌تر هستند، اما حجم عظیم این منظومه باعث شده تا بیشترین تعداد مطلق ماهواره‌های مزاحم را ثبت کند.

مقایسه عملکرد منظومه‌های بین‌المللی

در حالی که استارلینک از نظر تعداد مطلق پیشتاز است، وضعیت سایر منظومه‌ها نیز نگران‌کننده به نظر می‌رسد. برای مثال، منظومه چینی گواوانگ که رقیب اصلی استارلینک محسوب می‌شود، با وجود تعداد کمتر ماهواره، نرخ ۵۰ درصدی از گذرهای بسیار روشن را نشان می‌دهد.

تهدید جدی برای آینده نجوم و رصدخانه‌ها

افزایش آلودگی نوری تنها یک مشکل بصری نیست، بلکه می‌تواند منجر به نابودی داده‌های علمی شود. اخترشناسان هشدار می‌دهند که اگر تعداد ماهواره‌ها به میلیون‌ها فروند برسد یا روشنایی آن‌ها کنترل نشود، تلسکوپ‌های بزرگ ممکن است کاملاً از کار بیفتند.

"وضعیت فاجعه‌بار می‌تواند به این معنا باشد که ما ۱۰۰ درصد داده‌های نجومی خود را از دست بدهیم و تلسکوپ‌ها عملاً کور شوند."

این مسئله حتی برنامه‌های رصدی حساس مانند پروژه رصدخانه ورا روبین را نیز با خطر آلودگی یک‌سوم داده‌های خود مواجه کرده است. در واقع، آسمان در نزدیکی رصدخانه‌ها ممکن است بدون هیچ منبع زمینی، به اندازه یک شهر پرنور روشن به نظر برسد.

در نهایت، ضرورت رعایت استانداردهای روشنایی توسط اپراتورهای فضایی برای حفظ میراث نجومی زمین بیش از هر زمان دیگری احساس می‌شود. موفقیت برخی شرکت‌ها در تولید ماهواره‌های کم‌نور می‌تواند الگویی برای کل این صنعت باشد.