چالش‌های استخدامی و اجتماعی نابینایان؛ از گرانی تجهیزات تا موانع شهری

به مناسبت روز جهانی عصای سفید، فعالان حقوق افراد دارای آسیب بینایی از شکاف عمیق میان قوانین حمایتی و واقعیت‌های زندگی نابینایان سخن گفتند. با وجود افزایش سطح تحصیلات این گروه، موانع ساختاری در حوزه‌های اشتغال، دسترسی به فناوری و مناسب‌سازی محیط‌های شهری، همچنان مسیر مشارکت برابر آن‌ها را مسدود نگه داشته است.

چالش‌های استخدامی و موانع ورود به بازار کار

یکی از بحرانی‌ترین مسائل، عدم تطابق میان صلاحیت‌های علمی نابینایان و فرصت‌های شغلی موجود است. بسیاری از افراد دارای آسیب بینایی با موفقیت در آزمون‌های استخدامی شرکت کرده و صلاحیت خود را اثبات می‌کنند، اما در مرحله نهایی جذب، با برخوردهای سلیقه‌ای یا بهانه‌هایی نظیر «نیروی مازاد» مواجه می‌شوند.

مدیران تشکل‌های مربوطه بر این باورند که:

"رد صلاحیت صرفاً بر پایه نابینایی، بدون ارزیابی تخصصی توانمندی‌های فردی، غیرقابل قبول است و باید فرایندی شفاف با حضور کارشناسان توانبخشی تعریف شود."

همچنین در بخش غیردولتی، مشوق‌های مالیاتی و بیمه‌ای که برای کارفرمایان در نظر گرفته شده، به دلیل تاخیر در پرداخت و محدود بودن مبالغ، انگیزه کافی برای استخدام این افراد را ایجاد نمی‌کند.

گرانی تجهیزات و محدودیت‌های فناوری دیجیتال

تامین ابزارهای کمکی برای نابینایان با چالش‌های اقتصادی شدیدی روبرو است. قیمت تجهیزات پیشرفته‌ای که برای یادگیری و استقلال ضروری هستند، به شدت افزایش یافته است:

علاوه بر این، وابستگی بسیاری از فناوری‌های کمک‌زیستی به اینترنت بین‌الملل، در زمان بروز اختلالات شبکه، دسترسی این افراد را به ابزارهای حیاتی خود قطع می‌کند.

عدم دسترس‌پذیری محیط‌های شهری و آموزشی

مناسب‌سازی زیرساخت‌ها همچنان یک رویاست. از نبود چراغ‌های راهنمایی گویا در تقاطع‌ها گرفته تا عدم دسترس‌پذیری ایستگاه‌های مترو و اتوبوس‌ها، مانع از تردد مستقل نابینایان می‌شود. همچنین در حوزه آموزش، سامانه‌هایی مانند «شاد» و پلتفرم‌های دانشگاهی فاقد قابلیت‌های لازم برای دانش‌آموزان و اساتید دارای آسیب بینایی هستند.

در نهایت، فعالان حقوقی تاکید می‌کنند که بدون مشارکت مستقیم خودِ افراد نابینا در طراحی طرح‌های مناسب‌سازی، اقدامات انجام شده عملاً بی‌اثر خواهد بود.

نتیجه‌گیری: تحقق حقوق نابینایان نیازمند گذار از مرحله تصویب قانون به مرحله اجرای دقیق، رفع موانع اقتصادی در تامین تجهیزات و ایجاد زیرساخت‌های شهری و دیجیتال دسترس‌پذیر است.