برنامه هسته‌ای آلمان نازی؛ راز شکست در مکعب‌های اورانیوم فاش شد

تحقیقات علمی جدید بر پایه بررسی مکعب‌های اورانیوم باقی‌مانده از دوران جنگ، نشان می‌دهد که برنامه هسته‌ای آلمان نازی هرگز به مرحله عملیاتی نزدیک نشده بود. این یافته‌ها برخلاف ادعاهای پیشین فیزیکدانان برجسته آن دوران، ابعاد گسترده‌تری از شکست این پروژه را آشکار می‌سازد.

شکست پروژه راکتور B8 و ادعاهای هایزنبرگ

در سال ۱۹۴۵، پروژه راکتور آزمایشی B8 تحت نظارت ورنر هایزنبرگ در حال توسعه بود. هایزنبرگ معتقد بود که با افزودن مقدار اندکی اورانیوم، راکتور می‌تواند به وضعیت بحرانی و واکنش زنجیره‌ای خودپایدار دست یابد. اما نتایج پژوهش‌های اخیر که توسط تیمی از دانشمندان به رهبری تیموتی کوئث از دانشگاه مریلند انجام شده، این فرضیه را به شدت به چالش می‌کشد.

بررسی‌های دقیق اسناد تاریخی و شواهد فیزیکی نشان می‌دهد که فاصله این پروژه تا رسیدن به یک واکنش پایدار، بسیار فراتر از تخمین‌های هایزنبرگ بوده است.

نقش حیاتی کمبود اورانیوم و آب سنگین

محققان دریافته‌اند که برای دستیابی به یک واکنش زنجیره‌ای هسته‌ای، راکتور مذکور به حجم‌های بسیار بیشتری از مواد اولیه نیاز داشت. این کمبودها در شرایط جنگی عملاً غیرقابل جبران بود.

تأمین آب سنگین که حیاتی‌ترین عنصر برای این فرآیند بود، به کارخانه نورسک هیدرو در وومورک نروژ وابسته بود. با این حال، حملات هوایی گسترده متفقین در نوامبر ۱۹۴۳، این زنجیره تأمین را برای آلمان قطع کرد.

چالش گرافیت و ناخالصی‌های بور

تلاش برای جایگزینی آب سنگین با گرافیت نیز با شکست مواجه شد. دانشمندان آلمانی متوجه شدند که گرافیت موجود در مناطق تحت کنترل آن‌ها، حاوی ناخالصی‌هایی از جنس بور است. وجود این عنصر باعث جذب نوترون‌ها و در نتیجه جلوگیری از پایداری واکنش زنجیره‌ای می‌شد.

«یافته‌های ما نشان می‌دهد که مسیرهای مختلف برای دستیابی به یک راکتور عملیاتی، از طریق آب سنگین یا گرافیت، برای آلمان نازی عملاً مسدود بوده است.»

در نهایت، این پژوهش‌ها با تکیه بر شواهد ملموس، اثبات می‌کند که دستیابی به سلاح هسته‌ای توسط آلمان نازی، فراتر از توان فنی و لجستیکی آن‌ها در آن مقطع تاریخی بوده است.