رشد علمی چین؛ چگونه پکن در حال تغییر معادلات فناوری و قدرت جهانی است؟

رشد علمی چین در پنج دهه اخیر از یک حضور ناچیز به یک جهش خیره‌کننده تبدیل شده است؛ مسیری که پکن با سرمایه‌گذاری‌های بی‌سابقه در حال طی کردن آن برای بازتعریف نظم علمی جهان است.

دولت چین با اتخاذ سیاست‌های بلندمدت و حمایت از بخش‌های خصوصی و دولتی، اکنون در لبه رقابت با ایالات متحده در حوزه‌های استراتژیک قرار گرفته است.

سرمایه‌گذاری کلان در مسیر پیشتازی جهانی

در حالی که در سال ۱۹۷۸ چین تنها ۰٫۰۲ درصد از مقالات علمی جهان را منتشر می‌کرد، اکنون این کشور به یکی از بزرگ‌ترین سرمایه‌گذاران در حوزه تحقیق و توسعه (R&D) تبدیل شده است.

بر اساس داده‌های سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD)، چین در سال ۲۰۲۴ توانست از ایالات متحده در شاخص مجموع هزینه‌های داخلی برای تحقیق و توسعه (GERD) پیشی بگیرد.

پیشرفت‌های چشمگیر در هوش مصنوعی و فضا

در حوزه فناوری‌های نوین، شرکت‌هایی مانند دیپ‌سیک نشان داده‌اند که چین می‌تواند با هزینه‌ای بسیار کمتر از رقبای غربی، مدل‌های زبانی بسیار قدرتمندی ارائه دهد.

همچنین در عرصه اکتشافات فضایی، دستیابی به ایستگاه فضایی تیان‌گونگ و موفقیت در بازیابی موشک‌های چندبارمصرف، جایگاه این کشور را به عنوان یک ابرقدرت فضایی تثبیت کرده است.

• توسعه فناوری‌های موشک‌های بازگشت‌پذیر برای کاهش هزینه‌های پرتاب
• برنامه‌ریزی برای فرود فضانوردان بر سطح ماه تا سال ۲۰۳۰
• آماده‌سازی مأموریت‌های اکتشافی مریخ در سال ۲۰۲۸

چالش‌های ساختاری و ضرورت اصلاحات

با وجود تمام موفقیت‌ها، رشد علمی چین با موانعی همچون فشار برای انتشار انبوه مقالات و بروز تخلفات در صداقت پژوهشی روبرو است.

"اگر رقابت با ژاپن در دهه ۱۹۸۰ برای غرب مانند گذر از یک طوفان بود، چین در سال‌های آینده سونامی به راه خواهد انداخت."

کارشناسان معتقدند برای حفظ این روند، چین باید از تمرکز بر کمیت مقالات به سمت تقویت پژوهش‌های بنیادی و حمایت از خلاقیت پژوهشگران جوان حرکت کند.

نتیجه‌گیری

چین با ترکیب قدرت دولتی و نوآوری بخش خصوصی، در حال تغییر مرکز ثقل دانش در جهان است. موفقیت نهایی این کشور در گرو عبور از چالش‌های اخلاقی و تقویت زیرساخت‌های پژوهش‌های بنیادی خواهد بود.