بحران در بازار مسکن؛ تضاد تورم ساخت و سقوط قدرت خرید خانوارها

بازار مسکن در ایران با تناقضی عمیق میان هزینه‌های رو به رشد تولید و کاهش شدید تقاضای مؤثر روبه‌رو شده است. در حالی که تورم نهاده‌های ساختمانی به ارقام بی‌سابقه رسیده، قدرت خرید خانوارها به قدری کاهش یافته که معاملات در رکودی مزمن فرو رفته‌اند.

فشار تورم ساخت و بن‌بست تولید

بر اساس داده‌های رسمی، شاخص قیمت نهاده‌های ساختمانی در تهران با جهشی خیره‌کننده همراه بوده است. این افزایش هزینه‌ها، محاسبات مالی سازندگان را با چالش جدی مواجه کرده است.

این ارقام نشان می‌دهند که هزینه تمام‌شده مسکن به شدت بالا رفته است، اما انتقال این هزینه‌ها به قیمت نهایی با مانع بزرگی به نام نبود خریدار روبرو است.

رقابت با بازار طلا و ارز در جذب نقدینگی

یکی از دلایل اصلی رکود فعلی، تغییر رفتار سرمایه‌گذاران است. برخلاف مسکن که دارایی‌ای سنگین و کم‌تحرک محسوب می‌شود، بازار طلا و ارز ویژگی‌های جذابی دارد که سرمایه‌ها را به سمت خود می‌کشاند:

• نقدشوندگی بالا: امکان تبدیل سریع دارایی به پول نقد در کوتاه‌ترین زمان.
• آستانه ورود پایین: امکان سرمایه‌گذاری با مبالغ خرد و بدون نیاز به سرمایه اولیه سنگین.
• بخش‌پذیری: قابلیت فروش بخشی از دارایی متناسب با نیازهای فوری مالی.

این عوامل باعث شده تا بخشی از نقدینگی جامعه که پیش‌تر به سمت املاک می‌رفت، اکنون به سمت بازار‌های موازی سوق یابد.

چالش تسهیلات بانکی و پیش‌بینی آینده

اگرچه سقف وام‌های مسکن افزایش یافته، اما اثربخشی آن‌ها در خروج از رکود زیر سوال است. محدودیت در سقف وام و اقساط سنگین ماهانه که با درآمد ثابت بسیاری از خانوارها همخوانی ندارد، مانع از ایجاد تقاضای واقعی شده است.

"با وجود افزایش هزینه‌های ساخت، انتظار جهش قیمتی قابل توجه در بازار مسکن تا پایان سال جاری نداریم؛ چرا که قیمت‌ها از توان خرید اکثر اقشار خارج شده است."

در نهایت، بازار مسکن در میان دو نیروی متضاد فشار هزینه ساخت و محدودیت تقاضا گرفتار شده است. تا زمانی که درآمد واقعی مردم ترمیم نشود و نظام تأمین مالی اصلاح نگردد، شکاف میان قیمت‌ها و قدرت خرید همچنان باقی خواهد ماند.