چالش‌های اعتماد و نظارت در بازار آنلاین محصولات آرایشی و بهداشتی

بازار محصولات آرایشی و بهداشتی در مسیر گذار به فضای دیجیتال قرار دارد، اما این مسیر با چالش‌های ساختاری و نظارتی عمیقی روبروست. گلاره امین، مدیر حوزه لایف‌استایل دیجی‌کالا، در رویداد ایران کازمتیکا تأکید کرد که برای رشد پایدار این بازار، باید گره‌های مربوط به اعتماد مصرف‌کننده و توازن در نظارت باز شود.

تفاوت‌های بنیادین بازار زیبایی با سایر کالاهای مصرفی

برخلاف کالاهای تکنولوژیک که با معرفی مدل‌های جدید جایگزین می‌شوند، محصولات آرایشی و بهداشتی بر پایه عادت و تکرار مصرف بنا شده‌اند. این ویژگی، مدیریت بازار را به شکلی متفاوت می‌طلبد.

• شخصی بودن انتخاب: مشتری بر اساس نیاز حسی و تجربه قبلی خرید می‌کند.
• اهمیت اعتماد: کوچک‌ترین تردید در اصالت کالا، منجر به ریزش مشتری می‌شود.
• تکمیل تجربه: هدف، حذف فروشگاه‌های فیزیکی نیست، بلکه ایجاد پیوند میان تجربه حسی حضوری و راحتی خرید آنلاین است.

چهار سد بزرگ در مسیر آنلاین‌شدن بازار آرایشی

رشد سریع این حوزه در ایران با چهار مانع اصلی دست و پنجه نرم می‌کند که هر کدام ابعاد اقتصادی و اجتماعی خاص خود را دارند:

۱. بحران اصالت و ابهام در شناسایی کالا

مشکل اصلی تنها وجود کالای تقلبی نیست؛ بلکه نبود ابزارهای شفاف برای اثبات اصالت کالا توسط پلتفرم‌ها و برندهاست. حتی محصولات داخلی نیز گاهی به دلیل نبود اطلاعات کافی، توسط مشتریان به عنوان کالای غیراصل تلقی و مرجوع می‌شوند.

۲. چالش‌های اقتصادی و ریسک مرجوعی

در حوزه زیبایی، کالای مرجوعی عملاً ارزش فروش مجدد ندارد. این موضوع باعث می‌شود فروشندگان کالاهای گران‌قیمت از ورود به پلتفرم‌های آنلاین واهمه داشته باشند. شفافیت در تعیین مسئولیت هزینه‌های مرجوعی، یک ضرورت حیاتی است.

۳. عدم توازن در نظارت و رقابت ناعادلانه

در حالی که پلتفرم‌های رسمی تحت نظارت دقیق سازمان غذا و دارو و سایر مراجع هستند، بخش بزرگی از بازار در صفحات شبکه‌های اجتماعی و فروشگاه‌های غیررسمی، بدون نظارت فعالیت می‌کنند. این عدم توازن، باعث می‌شود مشتری در مسیرهای غیررسمی، امنیت کمتری داشته باشد.

۴. پیچیدگی‌های قیمت‌گذاری و تخفیف‌ها

فشار برای رعایت قیمت‌های مشخص بدون در نظر گرفتن هزینه‌های تأمین و مهلت تسویه، به اقتصاد فروشنده آسیب می‌زند. تفاوت قیمت‌ها در فضای آنلاین، لزوماً به معنای تخفیف صوری نیست، بلکه می‌تواند نتیجه شرایط تجاری متفاوت در زنجیره توزیع باشد.

"آینده بازار در گرو ایجاد سیستمی است که در آن اصالت کالا قابل استعلام باشد و فروشنده نیز از امنیت اقتصادی خود در برابر ریسک‌های مرجوعی مطمئن گردد."