تأثیر هوش مصنوعی بر کاهش شانس استخدام فارغ‌التحصیلان دکتری در دانشگاه‌ها

بر اساس یافته‌های یک پژوهش جدید، استفاده گسترده از هوش مصنوعی در نگارش رساله‌های دکتری، مسیر شغلی فارغ‌التحصیلان را به سمت بخش‌های صنعتی تغییر داده و شانس حضور آن‌ها در محیط‌های آکادمیک را به شدت کاهش می‌دهد.

روند صعودی استفاده از هوش مصنوعی در پژوهش‌های علمی

تحقیقات انجام شده بر روی بیش از ۲۲۶ هزار رساله دکتری در رشته‌های علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات (STEM) در ایالات متحده، نشان‌دهنده یک تغییر الگوی بنیادین است. داده‌ها حاکی از آن است که حضور محتوای تولیدشده توسط هوش مصنوعی در چکیده‌های علمی، از سال ۲۰۲۳ با رشدی بی‌سابقه مواجه شده است.

طبق این مطالعه، سهم متن‌های تولیدشده با این فناوری در سال ۲۰۲۳ تنها ۱.۷ درصد بود، اما این رقم در پنج ماه نخست سال ۲۰۲۶ به رقم خیره‌کننده ۲۹.۴ درصد رسیده است. این روند نشان‌دهنده نفوذ عمیق ابزارهای هوش مصنوعی مولد در فرآیند آموزش عالی است.

تغییر مسیر شغلی: از دانشگاه به سوی صنعت

یکی از چالش‌برانگیزترین یافته‌های این پژوهش، ارتباط مستقیم میان استفاده از هوش مصنوعی و نوع اشتغال فارغ‌التحصیلان است. بررسی سوابق شغلی در شبکه اجتماعی لینکدین نشان می‌دهد که دانشجویانی که از این فناوری برای نگارش رساله خود بهره گرفته‌اند، با چالش‌های جدی در ورود به محیط‌های دانشگاهی روبرو هستند.

• کاهش شانس دانشگاهی: احتمال اشتغال در دانشگاه برای این گروه ۱۷ درصد کمتر از سایرین است.
• افزایش تمایل به صنعت: استفاده از این ابزارها احتمال ورود به بازار کار صنعتی را ۱۶ درصد افزایش می‌دهد.

"اگر دانشجویان بخش بزرگی از کار خود را به هوش مصنوعی بسپارند، آیا واقعاً درک عمیقی برای تبدیل شدن به دانشمندان برجسته کسب خواهند کرد؟" — دنیل گروس، اقتصاددان پژوهشگر

چالش‌های مهارت‌های پژوهشی و تفکر انتقادی

کارشناسان بر این باورند که اتکا به هوش مصنوعی می‌تواند به مهارت‌های حیاتی مانند تفکر انتقادی و استدلال علمی آسیب جدی وارد کند. در حالی که این ابزارها در حوزه‌هایی با دانش موجود و گسترده بسیار مفید هستند، در پژوهش‌های نوآورانه که با عدم قطعیت روبرو هستند، کارایی خود را از دست می‌دهند.

علاوه بر مسائل علمی، عوامل اقتصادی نیز در این تغییر الگو نقش دارند. افزایش هزینه‌های زندگی و محدودیت فرصت‌های شغلی در دانشگاه‌ها در مقایسه با دستمزدهای بالاتر در بخش صنعت، می‌تواند انگیزه‌ای برای استفاده از هوش مصنوعی جهت تسریع فرآیند فارغ‌التحصیلی و ورود سریع به بازار کار باشد.

در نهایت، این پژوهش هشدار می‌دهد که اگرچه هوش مصنوعی ابزاری قدرتمند است، اما استفاده بی‌رویه از آن در دوران دکتری ممکن است منجر به تولید نسل‌هایی از پژوهشگران شود که مهارت‌های بنیادین علمی را برای فعالیت در محیط‌های آکادمیک از دست داده‌اند.