زعفران خراسان رضوی؛ تمرکز بر افزایش عملکرد در ۹۶ هزار هکتار زیر کشت

با گسترش سطح زیر کشت زعفران در استان خراسان رضوی به ۹۶ هزار هکتار، نهادهای کشاورزی بر افزایش بهره‌وری در واحد سطح و مقابله با چالش‌های اقلیمی تمرکز کرده‌اند تا از افت تولید ناشی از خشکسالی جلوگیری کنند.

چالش‌های اقلیمی و وضعیت تولید زعفران

خراسان رضوی به عنوان قطب اصلی تولید این محصول ارزشمند، در سال زراعی گذشته با چالش‌های جدی مواجه بود. تنش‌های دمایی شدید و کاهش سطح بارندگی باعث شد مجموع برداشت زعفران خشک در این استان به حدود ۱۹۰ تن محدود شود.

بر اساس تحلیل‌های کارشناسی، پدیده ال‌نینو و نوسانات دمایی می‌تواند بر روند گل‌دهی و زمان آبیاری اثر بگذارد. بنابراین، پیش‌بینی دقیق میزان تولید سال جاری کاملاً به شرایط جوی و میزان بارش‌های پاییزه وابسته است.

راهبردهای افزایش عملکرد و مدیریت منابع آب

به جای توسعه افقی اراضی، سیاست فعلی بر افزایش عملکرد در واحد سطح استوار است. در حالی که میانگین عملکرد سنتی ۳ تا ۳.۵ کیلوگرم در هکتار است، مزارع الگویی توانسته‌اند به بازدهی ۸ تا ۱۰ کیلوگرم نیز دست یابند.

بهره‌گیری از فناوری‌های نوین آبیاری

با توجه به بحران کم‌آبی و افت سطح آب‌های زیرزمینی، گسترش سامانه‌های آبیاری تحت فشار یک ضرورت است. در حال حاضر حدود ۳۰ درصد از اراضی مجهز به روش‌های نوین هستند و هدف‌گذاری شده است که این میزان طی سه سال آینده به بیش از ۴۰ درصد برسد.

• استفاده از سیستم‌های آبیاری موضعی و نواری
• لوله‌گذاری خطوط انتقال برای جلوگیری از هدررفت آب
• اجرای طرح‌های آبخیزداری در مناطق بالادست

ارتقای ارزش افزوده و حمایت از کشاورزان

برای بهبود سودآوری، تمرکز بر فرآوری مکانیزه و کاهش وابستگی به روش‌های سنتی خشک‌کردن در هوای آزاد ضروری است. استفاده از دستگاه‌های خشک‌کن با جریان هوای یکنواخت می‌تواند ارزش افزوده محصول را ۲۰ تا ۳۰ درصد افزایش دهد.

"اتصال مستقیم تولیدکنندگان به صنایع بسته‌بندی و صادرات از طریق کشاورزی قراردادی، می‌تواند سهم عادلانه کشاورزان را از زنجیره ارزش تضمین کند."

همچنین برنامه‌هایی نظیر ایجاد "شناسنامه سلامت" برای محصولات و ثبت نشان جغرافیایی، جهت حفاظت از برند زعفران خراسان رضوی در بازارهای جهانی و مقابله با محصولات بی‌کیفیت خارجی در حال پیگیری است.

در نهایت، مدیریت هوشمندانه منابع آب و گذار از روش‌های سنتی به سمت کشاورزی دقیق و علمی، کلید اصلی تضمین پایداری تولید و افزایش درآمد کشاورزان در حوزه کشت زعفران خواهد بود.