خبر کامل
فرونشست زمین در ایران؛ پیامدهای برداشت بی‌رویه آب‌های زیرزمینی در تهران و کرمان
بحران فرونشست زمین در چندین استان حساس ایران به دلیل مدیریت نادرست منابع آبی و برداشت بیش از حد از سفره‌های زیرزمینی، به مرحله‌ای بحرانی رسیده است که تهدیدی جدی برای زیرساخت‌ها و اراضی کشاورزی محسوب می‌شود.
وضعیت بحرانی آب‌های زیرزمینی در تهران و البرز
بررسی‌های تخصصی نشان می‌دهد که تمرکز جمعیت در کلان‌شهرهای تهران و کرج، فشار بی‌سابقه‌ای بر منابع آب زیرزمینی وارد کرده است. در استان تهران، حدود ۴۰ درصد از کل برداشت سالانه یعنی معادل ۸۷۵ میلیون مترمکعب، صرف تأمین آب شرب می‌شود.
در استان البرز نیز وضعیت مشابه است؛ به طوری که ۳۶ درصد از برداشت‌های زیرزمینی این منطقه تنها برای مصارف شرب اختصاص یافته است. این روند نزولی در سطح آبخوان‌ها، مستقیماً منجر به تشدید پدیده فرونشست زمین در این مناطق شده است.
کرمان؛ رکورددار برداشت بی‌رویه از منابع آب
استان کرمان با آماری تکان‌دهنده، در صدر استان‌های دارای بیشترین میزان برداشت آب زیرزمینی در کشور قرار گرفته است. طبق داده‌های منتشر شده، این استان دارای بیش از ۳۱ هزار حلقه چاه مجاز است که مجموع برداشت آن‌ها سالانه به رقم خیره‌کننده ۵ میلیارد و ۷۰۹ میلیون مترمکعب می‌رسد.
تأثیر مخرب کشاورزی بر منابع آبی
بخش کشاورزی عامل اصلی این تخلیه منابع در کرمان است. جزئیات مصرف آب در این استان به شرح زیر است:
| شاخص مصرف در کرمان | میزان/درصد |
|---|---|
| سهم کشاورزی از کل برداشت آب | ۹۲ درصد |
| روش آبیاری غرقابی | ۸۳ درصد |
استفاده گسترده از روش‌های سنتی و غرقابی، علاوه بر تخلیه سریع آبخوان‌ها، باعث ایجاد شکاف‌های طولی و حفره‌های منقطع در سطح زمین شده است.
پیامدهای زیست‌محیطی و راهکارهای کنترلی
تداوم برداشت از منابع آب زیرزمینی و کاهش سطح آبخوان‌ها، از عوامل اصلی تشدید فرونشست زمین است.
شکاف‌های ناشی از فرونشست زمین، علاوه بر آسیب به ساختمان‌ها، فرآیند انتقال آب در مزارع را نیز مختل می‌کند. بیش از ۹۰ درصد اراضی زراعی آبی در ایران با روش غرقابی آبیاری می‌شوند که این موضوع خطر فروریزش‌های خطی را دوچندان می‌کند.
برای مقابله با این مخاطره، اصلاح الگوی مصرف، مدیریت هوشمندانه منابع آب و تغییر روش‌های آبیاری از ضرورت‌های غیرقابل انکار برای جلوگیری از نابودی بیشتر اراضی و زیرساخت‌هاست.
در نهایت، مقابله با پدیده فرونشست نیازمند یک بازنگری اساسی در مدیریت منابع آب زیرزمینی و کاهش فشار ناشی از کشاورزی سنتی و مصرف‌های غیرمجاز شهری است.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
