طرح جدید ترافیک تهران؛ محاسبه عوارض بر اساس میزان پیمایش و آلایندگی

شهرداری تهران در آستانه اجرای یک تحول بنیادین در مدیریت تردد شهری قرار دارد؛ طرحی که با هدف جایگزینی عوارض ثابت با مدل محاسبه شناور بر اساس میزان پیمایش خودروها، به مرحله اجرا نزدیک شده است تا معضلات دیرینه ترافیک و آلودگی هوا در پایتخت مدیریت شود.

تحول در ساختار طرح ترافیک تهران

پس از دهه‌ها تجربه در اجرای مدل‌های مختلف از جمله طرح زوج و فرد و طرح کنترل آلودگی هوا، اکنون نگاه مدیریت شهری به سمت محاسبه عوارض بر اساس میزان مسافت طی شده تغییر یافته است. در سیستم فعلی، ورود به محدوده طرح با یک مبلغ مشخص همراه است، اما در مدل جدید، هرچه خودرو مسافت بیشتری را در محدوده طرح ترافیک طی کند، هزینه بیشتری را متحمل خواهد شد.

این تغییر رویکرد، در واقع بازگشتی به مفاهیم طرح LEZ است که پیش‌تر مطرح شده بود، اما این بار با تمرکز ویژه بر پارامتر میزان پیمایش و شدت آلایندگی در نقاط مختلف شهر انجام می‌شود.

معیارهای جدید تعیین نرخ عوارض شناور

در نظام جدید مدیریت تردد، نرخ عوارض دیگر یک عدد ثابت نخواهد بود، بلکه تحت تأثیر عوامل متعددی قرار می‌گیرد:

• میزان پیمایش: طول مسیر طی شده توسط خودرو در محدوده طرح.
• زمان و مکان: نرخ عوارض در معابر پرتردد و در ساعات اوج ترافیک متفاوت خواهد بود.
• میزان آلودگی: در نقاطی که آلودگی هوا بالاتر است، عوارض بیشتری اعمال می‌شود.

این رویکرد باعث می‌شود خودروهایی که تنها برای توقف یا پارک در محدوده وارد شده‌اند، با خودروهایی که در حال تردد مداوم و ایجاد آلودگی هستند، از نظر مالی تفاوت داشته باشند.

زیرساخت‌های نظارتی و تجهیزات مورد نیاز

برای تحقق این طرح، نیاز به تقویت سیستم‌های نظارتی در محدوده مرکزی شهر احساس می‌شود. طبق اعلام مقامات سازمان حمل‌ونقل و ترافیک شهرداری، اقدامات زیر در حال پیگیری است:

همچنین، موضوع گسترش محدوده طرح ترافیک تهران به بزرگراه‌های پیرامونی نیز در مرحله مطالعات جامع قرار دارد تا میزان کارایی آن در کاهش ترافیک کلان‌شهر سنجیده شود.

در نهایت، گذار از عوارض ثابت به سیستم محاسبه شناور، گامی استراتژیک برای ایجاد تعادل میان استفاده از معابر، میزان آلودگی تولیدی و هزینه‌های اجتماعی ترافیک است. موفقیت این طرح مستلزم دقت در جمع‌آوری داده‌ها و تکمیل زیرساخت‌های هوشمند نظارتی در سراسر پایتخت خواهد بود.