توقف فروش با کالابرگ؛ بحران نقدینگی در قصابی‌ها و خرده‌فروشی‌ها

با شارژ مجدد اعتبار یارانه‌ای در مهرماه ۱۴۰۵، موج جدیدی از توقف فروش با کالابرگ در میان واحدهای صنفی کوچک، به‌ویژه قصابی‌ها و مرغ‌فروشی‌ها مشاهده می‌شود که ریشه در مشکلات ساختاری سیستم پرداخت دارد.

بحران نقدینگی در میان قصاب‌ها و خرده‌فروشان

بررسی‌های میدانی نشان می‌دهد که بسیاری از واحدهای صنفی پروتئینی با نصب اطلاعیه‌های «کالابرگ نداریم» بر ویترین خود، از پذیرش تراکنش‌های اعتباری خودداری می‌کنند. این اقدام که پیش‌تر در تابستان در بخش خواربار مشاهده شده بود، اکنون به بخش گوشت و پروتئین گسترش یافته است.

متصدیان این واحدها معتقدند تاخیر در واریز مطالبات دولت، چرخه تامین کالای آن‌ها را مختل کرده است. از آنجا که خرید از کشتارگاه‌ها و بازار عمده‌فروشی مستلزم تسویه نقدی است، عدم دسترسی به نقدینگی، امکان خرید دام یا لاشه جدید را برای این قصابان سلب می‌کند.

ریشه فنی مشکل؛ نقص در سازوکار پرداخت کالابرگ

اختلاف اصلی میان دولت و خرده‌فروشان در نحوه فنی ثبت تراکنش‌ها نهفته است. در این طرح، مبلغ خرید به دو بخش تقسیم می‌شود:

• بخش اول: مبلغی که از کارت بانکی مشتری کسر شده و بلافاصله به حساب فروشنده واریز می‌شود.
• بخش دوم: سهم اعتباری که از یارانه سرپرست خانوار کسر می‌گردد و تعهد دولت است.

طبق دستورالعمل‌ها، سهم دولت باید ظرف ۷۲ ساعت تسویه شود، اما در عمل این فرآیند بین ۱۵ تا ۲۰ روز یا حتی بیشتر به طول می‌انجامد. این شکاف زمانی، سرمایه در گردش واحدهای خرد را به شدت تحت فشار قرار می‌دهد.

تفاوت عملکرد فروشگاه‌های زنجیره‌ای و صنوف کوچک

در حالی که واحدهای خصوصی و کوچک به دلیل محدودیت نقدینگی با این چالش دست و پنجه نرم می‌کنند، فروشگاه‌های زنجیره‌ای بزرگ همچنان به روند عادی فروش با کالابرگ ادامه می‌دهند. این تفاوت ناشی از قراردادهای حقوقی بلندمدت و توان مالی بیشتر این مجموعه‌ها در مدیریت جریان نقدینگی است.

در نهایت، تا زمانی که سازوکار واریز سهم دولت از حالت بستانکاری به حالت تسویه سریع تغییر نیابد، تنش میان دولت و خرده‌فروشان در طرح کالابرگ همچنان ادامه خواهد داشت.