بحران تأمین داروهای اعصاب و روان؛ ناشی از اختلال در واردات ماده اولیه

بحران در سبد داروهای اعصاب و روان؛ ناشی از اختلال در زنجیره تأمین

وضعیت تأمین داروهای اعصاب و روان در کشور به یکی از جدی‌ترین چالش‌های حوزه سلامت تبدیل شده است. اختلال در واردات مواد اولیه و تغییر اولویت‌های تولیدی، باعث شده تا بسیاری از بیماران با کمبود شدید و افزایش بی‌سابقه قیمت این دسته از اقلام مواجه شوند.

چرا داروهای اعصاب و روان نایاب شده‌اند؟

بر اساس گزارش‌های موجود، مشکل اصلی در زنجیره تأمین، وابستگی شدید به واردات ماده اولیه از کشورهایی نظیر هند است. محاصره دریایی و محدودیت‌های حمل‌ونقل هوایی پس از تنش‌های اخیر، مسیرهای سنتی انتقال این مواد را مسدود کرده است.

مدیران کارخانه‌های داروسازی تأکید می‌کنند که حتی با ثبت سفارش‌های پیش‌دستانه، عدم امکان ورود مولکول‌های اصلی باعث توقف خطوط تولید شده است. این وضعیت منجر به موارد زیر شده است:

• توقف تولید: بسیاری از کارخانه‌ها به دلیل نبود ماده اولیه، خطوط تولید خود را تعطیل کرده‌اند.
• تغییر اولویت: تولیدکنندگان به جای داروهای عمومی، تنها بر تولید محدود برخی اقلام تمرکز کرده‌اند.
• کاهش کیفیت: تغییر در کیفیت مواد اولیه وارداتی، روند بهبودی بیماران را با مشکل مواجه کرده است.

تضاد منافع: سودآوری آمپول‌های لاغری در برابر داروهای ضروری

یکی از نکات تکان‌دهنده در این بحران، عدم تمایل تولیدکنندگان به تأمین داروهای روان‌پزشکی است. رئیس انجمن علمی روانپزشکان ایران هشدار می‌دهد که سودآوری پایین این دسته از داروها در مقایسه با محصولات پردرآمدی مانند آمپول‌های لاغری، عامل اصلی این کمبود است.

«بیش از ۹۰ درصد کمبودها مربوط به داروهای روان‌پزشکی است؛ چرا که تولیدکنندگان تمایل کمتری به واردات مواد اولیه این حوزه دارند، در حالی که سود حاصل از فروش آن‌ها بسیار ناچیز است.»

در حالی که قیمت تمام‌شده دارو با افزایش ۱۰۰ تا ۱۲۰ درصدی مواجه شده، حاشیه سود تولیدکنندگان همچنان تحت فشار هزینه‌های جاری و تورم قرار دارد.

پیامدهای سلامت و توصیه‌های پزشکی

کمبود داروهای اعصاب و روان مستقیماً سلامت روان جامعه را تهدید می‌کند. بیماران به دلیل نایابی یا گرانی، ناچار به کاهش دوز مصرفی یا قطع درمان خود هستند که این امر خطر بازگشت علائم حاد بیماری را به شدت افزایش می‌دهد.

متخصصان توصیه می‌کنند بیماران در صورت مواجهه با کمبود، پیش از تمام شدن نسخه، با پزشک خود مشورت کنند تا برنامه دارویی جایگزین با توجه به توان مالی و دسترسی به دارو تنظیم شود.

در نهایت، بحران فعلی نشان‌دهنده نیاز مبرم به اصلاح سیاست‌های تأمین مواد اولیه و ایجاد مشوق‌های اقتصادی برای تولید داروهای ضروری است تا از آسیب‌های جبران‌ناپذیر به سلامت روان جامعه جلوگیری شود.