سهم ۷۸ درصدی خوراکی‌ها از حداقل حقوق خانوارها و چالش کالابرگ

بررسی‌های اقتصادی نشان می‌دهد که هزینه مواد غذایی بخش عظیمی از درآمد خانوارها را بلعیده است؛ به‌طوری که در ماه شهریور، نزدیک به ۷۸ درصد از حداقل حقوق یک خانواده چهارنفره تنها صرف تأمین اقلام خوراکی و آشامیدنی می‌شود.

شکاف عمیق میان درآمد و هزینه‌های خوراکی

در شرایط فعلی، سیاست‌های حمایتی با چالش جدی مواجه شده‌اند. داده‌ها حاکی از آن است که کالابرگ یک‌میلیون تومانی تنها توان پوشش ۱۷ درصد از سبد غذایی یک خانواده حداقل‌بگیر را دارد. حتی با افزایش اعتبار کالابرگ به ۱.۵ میلیون تومان، این میزان پوشش تنها به ۲۶ درصد از هزینه‌های خوراکی می‌رسد.

این شکاف میان درآمد و هزینه‌ها، ناشی از رشد مداوم قیمت‌هاست. طبق آمار، از دی‌ماه ۱۴۰۴ تا شهریور ۱۴۰۵، قیمت اقلام اساسی ماهانه به‌طور میانگین ۶ درصد افزایش یافته است.

تحلیل عوامل تورم و وضعیت تولید

بازوی پژوهشی بانک مرکزی نیز از وضعیت نگران‌کننده بخش تولید خبر داده است. در سه ماه منتهی به مرداد ۱۴۰۵، فعالیت صنایع و معادن با ۸ درصد کاهش روبرو شده است. عواملی نظیر محدودیت انرژی، کمبود نقدینگی و ضعف تقاضا، توان تولید را به شدت کاهش داده‌اند.

اقتصاددانان معتقدند تا زمانی که نرخ تورم به‌طور ساختاری مهار نشود، هرگونه یارانه یا کالابرگ به دلیل رشد قیمت‌ها، اثرگذاری خود را از دست خواهد داد.

پدیده سکون تورمی و انتظارات بازار

حتی با مشاهده کاهش شتاب تورم از ۱۵.۵ درصد در بهمن ۱۴۰۴ به ۲.۳ درصد در شهریور ۱۴۰۵، نمی‌توان از ثبات قیمت‌ها اطمینان کرد. پدیده‌ای موسوم به «حافظه تورمی» یا سکون تورمی، باعث می‌شود که حتی با رفع عوامل اولیه، قیمت‌ها همچنان در سطح بالا باقی بمانند.

«انتظارات تورمی خانوارها و بنگاه‌ها، نقش تعیین‌کننده‌ای در تداوم روند صعودی قیمت‌ها ایفا می‌کند.»

در نهایت، تداوم رکود و تورم می‌تواند منجر به کاهش تولید و افزایش نرخ بیکاری شود. برای خروج از این چرخه، سیاستگذاران نیازمند مهار پایدار تورم و یافتن منابع درآمدی جدید برای حمایت‌های معیشتی هستند.