پاسخ دستیار ارزی بانک مرکزی به انتقادات درباره خرید ارز و کف‌سازی قیمت دلار

دستیار ارزی رئیس کل بانک مرکزی در گفت‌وگویی مفصل، به پاسخگویی در برابر انتقادات مطرح شده پیرامون سیاست‌های ارزی، افزایش ذخایر و نحوه مداخله در بازار پرداخت. وی با رد اتهاماتی نظیر «کف‌سازی قیمت دلار» و «کسب سود از نوسانات»، بر ضرورت حفظ تعادل در بازار ارز تأکید کرد.

منطق مداخله بانک مرکزی در بازار ارز

مهدی دارابی، دستیار ارزی رئیس کل بانک مرکزی، با اشاره به ساختار بازار ارز رسمی، اعلام کرد که مداخلات بانک مرکزی بر پایه مدیریت عرضه و تقاضا استوار است. وی توضیح داد که در روزهای مازاد عرضه، بانک مرکزی اقدام به خرید ارز می‌کند و در زمان‌های بروز کسری، ارز موجود در ذخایر را عرضه می‌نماید تا از نوسانات شدید جلوگیری شود.

او با اشاره به آمارهای گذشته، خاطرنشان کرد که در مقاطعی مانند دی‌ماه ۱۴۰۴، تقاضا در بازار تجاری به شدت از عرضه پیشی گرفته بود، اما پس از اصلاح سیاست‌ها، بازار به سمت تعادل و حتی مازاد عرضه حرکت کرد. وی تأکید کرد که بانک مرکزی از سال ۱۳۹۷ به دلیل نوسانات، کنترل‌های مشخصی را برای تأمین ارز واردات اعمال می‌کند.

پاسخ به اتهام کسب سود و پوشش کسری بودجه

یکی از محورهای اصلی انتقادات، استفاده از خرید ارز برای تأمین بودجه دولت بود. دارابی این موضوع را یک «شیطنت رسانه‌ای» خواند و معاملات را به سه دسته تقسیم کرد:

• بازار ارز تجاری: خرید در زمان مازاد و فروش در زمان کسری برای حفظ تعادل.
• خرید ارز دولتی: خرید ارزهای نفتی دولت جهت تأمین هزینه‌های عمومی مانند حقوق و کالابرگ.
• ذخایر اسکناس: حفظ حد استاندارد ذخایر اسکناسی که در مجموع منجر به زیان بانک مرکزی شده است.

"اگر بخواهیم سود و زیان را بررسی کنیم، بانک مرکزی در بخش اسکناس و بازار تجاری در مجموع زیان داده است، زیرا ارز را در نرخ‌های بسیار بالاتر از گذشته به بازار عرضه کرده است."

چرا تثبیت نرخ ارز ممکن نیست؟

در پاسخ به پیشنهاد برخی منتقدان مبنی بر تثبیت نرخ ارز، دستیار ارزی بانک مرکزی با استناد به قوانین موجود، از این اقدام خودداری کرد. وی اعلام کرد که طبق ماده ۴۴ قانون بانک مرکزی، نظام ارزی کشور باید به صورت شناور مدیریت‌شده عمل کند.

دارابی هشدار داد که هرگونه تلاش برای تثبیت نرخ ارز در شرایط وجود تورم، تنها منجر به جهش‌های بزرگ و ناگهانی در آینده خواهد شد. وی نمونه‌های تاریخی مانند سال‌های ۱۳۹۷، ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ را برای اثبات این مدعا ذکر کرد و افزود که تثبیت نرخ، راهی برای ایجاد رانت و فساد است.

رابطه تورم و روند بلندمدت قیمت ارز

در پایان، وی به بررسی عوامل ساختاری پرداخت و گفت که نرخ ارز مانند یک «تب‌سنج» برای وضعیت اقتصاد عمل می‌کند. وی تأکید کرد که تا زمانی که مشکلات ساختاری نظیر ناترازی در حوزه سوخت و گازوئیل و تورم مزمن برطرف نشود، روند بلندمدت افزایش نرخ ارز قابل پیش‌بینی است.

او خاطرنشان کرد که نوسانات مقطعی ناشی از شوک‌های سیاسی و انتظارات است، اما هدف اصلی بانک مرکزی، مدیریت این نوسانات و بازگرداندن نرخ ارز به روند منطقی و بلندمدت خود است.

نتیجه‌گیری: سیاست‌های ارزی بانک مرکزی با هدف کنترل نوسانات و حفظ ذخایر استراتژیک انجام می‌شود و تلاش برای کسب سود یا تثبیت مصنوعی نرخ، برخلاف قوانین و اصول اقتصادی کشور خواهد بود.