بحران مه و دود در جنوب شرق آسیا؛ ضرورت پرداخت هزینه‌ها توسط آلوده‌کنندگان

پیامدهای گسترده آتش‌سوزی‌های جنگلی در منطقه

بازگشت مه و دود ناشی از آتش‌سوزی‌های گسترده، زندگی روزمره را در سراسر جنوب شرق آسیا مختل کرده است. در مالزی، کیفیت هوا به قدری کاهش یافته که مدارس ناچار به تعطیلی شده‌اند و سنگاپور نیز با سطوح خطرناک آلودگی هوا دست‌وپنجه نرم می‌کند. این دود که از آتش‌سوزی‌های جنگلی و زمین‌های تورب (Peatland) در اندونزی آغاز می‌شود، مرزهای جغرافیایی را نادیده گرفته و سلامت جوامع در فیلیپین را نیز تهدید می‌کند.

این وضعیت فراتر از یک حادثه زیست‌محیطی، یک بحران سلامت عمومی و شکست در مسئولیت‌پذیری اقتصادی است. وقتی سود حاصل از پاکسازی ارزان زمین‌ها برای برخی گروه‌ها متمرکز است، اما هزینه‌های ناشی از دود و بیماری‌ها میان جوامع و کشورهای مختلف پخش می‌شود، انگیزه‌های اقتصادی برای جلوگیری از این فجایع از بین می‌رود.

تحلیل اقتصادی و هزینه‌های پنهان پاکسازی زمین

استفاده از آتش برای پاکسازی جنگل‌ها، روشی بسیار ارزان برای آماده‌سازی زمین جهت کشاورزی است؛ به‌ویژه در مناطقی که نظارت دولتی ضعیف است. این محاسبات شخصی، هزینه‌های عظیمی را به جامعه تحمیل می‌کند که شامل موارد زیر است:

• افزایش بیماری‌های تنفسی و فشار بر سیستم‌های درمانی
• تعطیلی مدارس و اختلال در فعالیت‌های اقتصادی و آموزشی
• تخریب اکوسیستم‌ها و انتشار گسترده گازهای گلخانه‌ای
• اختلال در حمل‌ونقل و گردشگری

شکاف در پاسخگویی و نقش اتحادیه آسه آن (ASEAN)

اگرچه اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا (ASEAN) توافق‌نامه‌هایی برای مقابله با آلودگی‌های فرامرزی امضا کرده است، اما اجرای منسجم و نظارت شفاف همچنان یک چالش بزرگ است. دیپلماسی مبتنی بر اجماع در این منطقه، اغلب در برابر منافع تجاری و ضعف در اجرای قوانین ملی، قدرت مانور کمی دارد.

«مسئولیت‌پذیری اقتصادی تنها یک گزینه جانبی نیست، بلکه شرط لازم برای کارآمدی سیاست‌های محیط‌زیستی است.»

برای عبور از این بحران، نیاز به تغییر رویکرد از «مدیریت دود» به سمت «پیشگیری از آتش‌سوزی» وجود دارد. این امر مستلزم انتشار داده‌های شفاف، اجرای اصل آلوده‌کننده باید بپردازد و ارائه جایگزین‌های اقتصادی برای کشاورزان کوچک است تا نیازی به استفاده از آتش نداشته باشند.