منابع آب زیرزمینی یزد؛ صرفه‌جویی ۱۸ میلیون مترمکعب در برابر بحران افت آبخوان‌ها

بحران منابع آب در یزد؛ صرفه‌جویی در برداشت، افت سطح آب را متوقف نکرد

با وجود اجرای طرح‌های حفاظتی و کاهش میزان برداشت، منابع آب زیرزمینی استان یزد همچنان با چالش جدی افت سطح آبخوان‌ها مواجه است. گزارش‌های جدید نشان می‌دهد که اگرچه در برداشت آب پیشرفت‌هایی حاصل شده، اما این اقدامات هنوز توان مقابله با روند نزولی ذخایر استراتژیک را نداشته‌اند.

جزئیات اقدامات حفاظتی و مدیریت منابع آب زیرزمینی

جواد منصوری، معاون حفاظت و بهره‌برداری شرکت آب منطقه‌ای یزد، اعلام کرد که بر اساس داده‌های سامانه مدیریت یکپارچه، طی سال گذشته ۱۸ میلیون مترمکعب در برداشت آب از منابع زیرزمینی این استان صرفه‌جویی شده است. این میزان کاهش مصرف، حاصل ارزیابی بیش از ۴۸۰ گزارش از اقدامات مختلف در حوزه مدیریت آب است.

توزیع میزان صرفه‌جویی در بخش‌های مختلف به شرح زیر است:

• بخش کشاورزی: ۸۸ درصد از کل اقدامات
• بخش صنعت و خدمات: ۱۲ درصد باقی‌مانده

چالش کنتورهای هوشمند و چاه‌های غیرمجاز

یکی از موانع اصلی در پایش دقیق برداشت آب، عدم دسترسی به داده‌های لحظه‌ای است. طبق اظهارات مقامات آب منطقه‌ای، در حالی که بیش از ۲۸۷۰ حلقه چاه به تجهیزات پایش هوشمند مجهز شده‌اند، همچنان ۱۹ درصد از چاه‌های استان فاقد کنتور هوشمند هستند که این موضوع مدیریت دقیق برداشت را دشوار می‌کند.

"شناسایی ۷۳ حلقه چاه غیرمجاز در سال گذشته و بیش از ۴۵ مورد از ابتدای سال جاری، نشان‌دهنده ضرورت برخورد جدی با برداشت‌های غیرقانونی است."

همچنین، انسداد چاه‌های غیرمجاز از ابتدای سال ۱۴۰۰ تاکنون، منجر به ذخیره بیش از ۴.۵ میلیون مترمکعب آب شده است.

عوامل زمین‌شناسی و انسانی در افت آبخوان‌ها

علیرغم کاهش سرعت افت سطح آب در برخی دشت‌ها، شرایط زمین‌شناسی و میزان تغذیه طبیعی منابع آب، همچنان بر روند بحرانی تأثیرگذار است. علاوه بر عوامل طبیعی، توسعه بی‌رویه واحدهای صنعتی و گلخانه‌ای بدون توجه به ظرفیت آبی منطقه، از جمله عوامل انسانی اصلی در افزایش فشار بر منابع آب زیرزمینی یزد محسوب می‌شوند.

در نهایت، تأکید بر مدیریت مصرف و رعایت ظرفیت‌های آبی استان برای صیانت از این ذخایر راهبردی، ضرورتی انکارناپذیر برای آینده زیست‌محیطی منطقه است.