تجارت درون‌منطقه‌ای اکو با سهم ۱۳ درصدی؛ چالش‌ها و راهکارهای توسعه

تجارت درون‌منطقه‌ای اکو با وجود ظرفیت‌های ژئوپلیتیک و اقتصادی بی‌نظیر، همچنان با چالش‌های ساختاری و موانع غیرتعرفه‌ای روبه‌رو است که مانع از تحقق پتانسیل‌های واقعی این سازمان می‌شود.

شکاف میان ظرفیت و واقعیت در تجارت اکو

دکتر اسد مجید خان، دبیرکل سازمان همکاری‌های اقتصادی (اکو)، در گفتگو با رسانه‌ها اعلام کرد که سهم تجارت درون‌منطقه‌ای اکو تنها ۱۳ درصد از کل تجارت خارجی این منطقه است. این رقم نشان‌دهنده فاصله عمیق میان توان اقتصادی کشورهای عضو و میزان تبادلات واقعی میان آن‌هاست.

در سال ۲۰۲۵، مجموع تجارت منطقه اکو با سایر نقاط جهان به رقم خیره‌کننده ۱.۰۵۸ تریلیون دلار رسید که تنها حدود ۲ درصد از کل تجارت جهانی را شامل می‌شود. با این حال، ارزش تجارت میان خود اعضا تنها ۱۳۸.۶ میلیارد دلار بوده است.

راهبردهای احیای همکاری‌های صنعتی و تجاری

برای عبور از این وضعیت، سازمان اکو بر محورهای زیر تمرکز کرده است:

• اجرای عملی توافق‌نامه‌ها: تبدیل تعهدات سیاسی به پروژه‌های ملموس اقتصادی.
• تسهیل فرآیندهای گمرکی: کاهش اسناد فیزیکی و حرکت به سمت تبادل الکترونیکی داده‌ها.
• توسعه زیرساخت‌های ترانزیتی: تقویت کریدورهای حمل‌ونقل برای اتصال بازارهای اروپا و آسیا.
• حمایت از بخش خصوصی: برگزاری مجامع تجاری و تقویت زنجیره‌های ارزش منطقه‌ای.

همچنین، نشست اخیر در دوشنبه منجر به تصویب راهبرد جدیدی برای همکاری‌های صنعتی شد که هدف آن یکپارچه‌سازی استانداردهای تولید و انتقال فناوری میان اعضا است.

مزیت‌های رقابتی و نقش کریدورهای تجاری

کشورهای عضو اکو دارای منابع مکمل هستند؛ از جمله تولیدکنندگان بزرگ انرژی مانند ایران و قزاقستان تا قطب‌های صنعتی مانند ترکیه و پاکستان. این تنوع، فرصتی استثنایی برای ایجاد زنجیره‌های ارزش منطقه‌ای فراهم می‌کند.

«نزدیکی جغرافیایی به تنهایی باعث تجارت نمی‌شود؛ ما به کریدورهای کارآمد، قابل‌اعتماد و دیجیتالی نیاز داریم که هزینه‌های لجستیکی را به حداقل برساند.»

توسعه این مسیرهای تجاری نه تنها باعث افزایش صادرات می‌شود، بلکه با ایجاد مناطق اقتصادی مشترک در امتداد کریدورها، منجر به جذب سرمایه‌گذاری و اشتغال‌زایی در کشورهای محصور در خشکی نیز خواهد شد.

نتیجه‌گیری

افزایش تجارت درون‌منطقه‌ای اکو مستلزم گذار از توافقات کاغذی به سمت اجراهای عملی، دیجیتالی‌سازی گمرکات و تقویت پیوندهای فیزیکی از طریق کریدورهای مدرن است تا این منطقه بتواند نقش خود را به عنوان پل ارتباطی میان بازارهای بزرگ جهان ایفا کند.