نقش بانک‌ها در تشدید تورم و چالش‌های ثبات بازار ارز در ایران

تحلیلگران اقتصادی بر این باورند که نقش بانک‌ها در خلق پول و هدایت منابع مالی به سمت بازارهای غیرمولد، یکی از عوامل کلیدی در تشدید فشار تورمی و کاهش ثبات در بازار ارز کشور است.

تأثیر انتظارات و عوامل خارجی بر بازار ارز

در شرایط کنونی، نوسانات نرخ ارز بیش از آنکه تحت تأثیر مستقیم تورم داخلی باشد، از متغیرهای بیرونی و انتظارات تورمی ناشی از تحولات سیاسی و بین‌المللی ریشه می‌گیرد. در واقع، سیاست‌گذار داخلی در برابر شوک‌های خارجی، بیشتر در نقش یک مدافع عمل می‌کند.

هرگونه تغییر در وضعیت مذاکرات، تحریم‌ها یا تنش‌های منطقه‌ای، بلافاصله در انتظارات بازار بازتاب یافته و منجر به فشار بر قیمت دارایی‌ها می‌شود. از این رو، ثبات پایدار تنها با اصلاحات ساختاری و کاهش نااطمینانی‌ها میسر خواهد بود.

چالش‌های زیرساختی و ارتقای سطح بانکداری

شبکه بانکی ایران برای تعامل مؤثر با سیستم‌های مالی مدرن جهانی، نیازمند بازنگری اساسی در زیرساخت‌های فنی و لجستیکی است. صرفِ رفع محدودیت‌های بین‌المللی کافی نیست؛ بلکه ارتقای سطح دانش و فناوری کارکنان برای همگامی با استانداردهای بین‌المللی ضرورت دارد.

"تعلل در واگذاری املاک و سهام غیربانکی، علاوه بر پیامدهای مالیاتی، با اقدامات نظارتی جدی بانک مرکزی مواجه خواهد شد."

در این راستا، تاکید بر خروج بانک‌ها از فعالیت‌های غیرضروری و تمرکز بر وظایف اصلی بانکی، از اولویت‌های کلیدی برای بهبود کیفیت خدمات مالی است.

بنگاه‌داری بانک‌ها و فرار از مسیر تولید

یکی از بحرانی‌ترین مسائل، تمایل بانک‌ها (به‌ویژه بخش خصوصی) به فعالیت در قالب بنگاه‌های اقتصادی برای کسب سود بیشتر است. این رویکرد باعث می‌شود منابع مالی به جای تزریق به بخش تولید، به سمت بازارهای غیرمولد مانند مسکن، طلا و ارز هدایت شود.

این فرآیند دو پیامد مخرب دارد:

• محدودیت تأمین مالی: کاهش ظرفیت اعتباری برای صنایع مولد و تولیدکننده.
• تشدید تورم: افزایش تقاضا در بازارهای دارایی و بالا رفتن قیمت‌ها.

نتیجه‌گیری

برای دستیابی به ثبات اقتصادی، اصلاح ساختار بانکی، مهار قدرت پول‌آفرینی بی‌رویه و هدایت منابع به سمت بخش‌های تولیدی که منجر به رشد واقعی می‌شود، امری اجتناب‌ناپذیر است.