جنبش دانشجویی صربستان؛ چالش جدید برای قدرت الکساندر ووچیچ در انتخابات

جنبش دانشجویی صربستان در آستانه انتخابات سرنوشت‌ساز روز یکشنبه، به جدی‌ترین چالش برای حفظ قدرت الکساندر ووچیچ و حزب پیشرو صرب (SNS) تبدیل شده است. این جریان که از اعتراضات خیابانی آغاز شد، اکنون با ساختاری سازمان‌یافته به دنبال تغییر بنیادین در ساختار سیاسی کشور است.

از خیابان‌ها تا صندوق‌های رأی: ریشه‌های اعتراضات

نقطه عطف این ناآرامی‌ها به حادثه تراژیک نوامبر ۲۰۲۴ بازمی‌گردد؛ زمانی که ریزش سقف یک ایستگاه قطار در شهر نووی ساد منجر به کشته شدن ۱۶ نفر شد. این فاجعه، خشم عمومی را نسبت به فساد در پروژه‌های عمرانی و ضعف نظارت‌های دولتی برانگیخت و باعث شد دانشجویان به رهبری «لیست دانشجویی - دانشجویان پیروز» وارد میدان شوند.

این جنبش که اکنون با حمایت اساتید و متخصصان همراه شده، بر مقابله با نفوذ گروه‌های مافیایی در بدنه دولت و اصلاح نهادهای فرسوده تأکید دارد.

ساختار متفاوت و مبارزه با فساد ساختاری

برخلاف احزاب سنتی، جنبش دانشجویی صربستان از مدل‌های دموکراتیک و غیرمتمرکز برای مدیریت خود استفاده می‌کند. ویژگی‌های کلیدی این سازمان‌دهی عبارتند از:

• رهبری بدون فرد: حذف سلسله‌مراتب سنتی برای دشوار کردن تلاش دولت جهت سرکوب رهبران.
• مجمع‌های عمومی: تصمیم‌گیری‌ها از طریق جلسات روزانه و رای‌گیری در دانشکده‌ها انجام می‌شود.
• رویکرد غیرخشونت‌آمیز: پایبندی شدید به صلح‌آمیز بودن تجمعات و نظافت محیط پس از اعتراضات.

فعالان حقوق بشر معتقدند این رویکرد، فرهنگ جدیدی از اعتراض را در صربستان ایجاد کرده که با استفاده از طنز و دوری از خشونت، تلاش می‌کند از کنترل گروه‌های تندرو جلوگیری کند.

برنامه اصلاحات: «طرح دانشجویی»

این جنبش با ارائه یک برنامه ۱۱ ماده‌ای موسوم به «طرح دانشجویی»، اهداف خود را برای آینده کشور مشخص کرده است. اگرچه این برنامه از تعیین ضرب‌الاجل‌های دقیق خودداری کرده، اما محورهای اصلی آن شامل موارد زیر است:

در حالی که دولت این جنبش را «تروریستی» می‌نامد، کاندیداهای دانشجویی بر این باورند که تنها راه خروج از بن‌بست فعلی، بازگرداندن قدرت به مردم و پاکسازی نهادهای دولتی از عناصر جنایتکار است.

نتیجه‌گیری

انتخابات پیش رو در صربستان، آزمونی بزرگ برای قدرت الکساندر ووچیچ و توانایی جنبش دانشجویی صربستان در تبدیل اعتراضات خیابانی به پیروزی سیاسی است. نتیجه این انتخابات می‌تواند مسیر آینده دموکراسی و مبارزه با فساد در این کشور را برای سال‌ها تغییر دهد.