پیوند نخاع انسان در روسیه؛ پیشرفت انقلابی یا آزمایشی پرخطر؟

در یک رویداد پزشکی جنجالی، متخصصان در مسکو موفق شدند برای نخستین بار در تاریخ، عملیات پیوند نخاع انسان را با استفاده از بافت اهدایی انجام دهند؛ اقدامی که اگرچه نویدبخش درمان آسیب‌های فلج‌کننده است، اما موجی از تردیدهای علمی و نگرانی‌های ایمنی را در میان پژوهشگران برانگیخته است.

جزئیات جراحی تاریخی در موسسه اسکلِیفوسوفسکی

این جراحی حساس که در موسسه پژوهشی اورژانس پزشکی نیکولای اسکلِیفوسوفسکی انجام شده، بر روی بیماری صورت گرفت که سه سال پیش دچار آسیب کامل نخاعی شده بود. طبق گفته‌های شیاوپینگ رِن، سرپرست تیم جراحی از دانشگاه گوانگشی، جراحان با حذف بخش آسیب‌دیده، قطعه‌ای از نخاع یک فرد مرگ‌مغزی را جایگزین کردند.

برای تثبیت این پیوند و اتصال دو سر قطعه اهدایی به سیستم عصبی بیمار، تیم پزشکی از تکنیک‌های پیشرفته میکروجراحی در کنار ماده‌ای به نام پلی‌اتیلن گلیکول (PEG) استفاده کرده است. این ماده که به عنوان یک چسب زیستی عمل می‌کند، هدفش تسهیل اتصال رشته‌های عصبی در محل پیوند است.

چالش‌های علمی و شک و تردید متخصصان

علیرغم خوش‌بینی‌های اولیه تیم جراح، بسیاری از دانشمندان معتقدند که صرف اتصال فیزیکی دو قطعه نخاعی، لزوماً به معنای بازگشت عملکرد عصبی نیست. مسئله اصلی، برقراری ارتباط کارآمد میان مغز و مدارهای عصبی پایین‌تر از محل آسیب است که در سلول‌های بالغ بسیار دشوار است.

"جراحی‌های بزرگ ممکن است بیمار را با خطرات جدی مانند عفونت مواجه کند، بدون اینکه لزوماً سود عملکردی مشخصی به همراه داشته باشد." — ملیسا اندروز، دانشگاه ساوتهمپتون

برخی از پژوهشگران بر این باورند که نتایج موفقیت‌آمیز در آزمایش‌های حیوانی (مانند موش‌ها و خوک‌ها) را نمی‌توان مستقیماً به انسان تعمیم داد. تفاوت میان ترمیم یک آسیب قدیمی سه‌ساله با اتصال اعصاب تازه بریده شده، بسیار چشمگیر است.

آینده پیوند نخاع و نیاز به شفافیت علمی

در حال حاضر، جامعه علمی خواستار انتشار سریع و دقیق جزئیات این عمل برای بررسی‌های مستقل است. بدون داده‌های دقیق، نمی‌توان با اطمینان درباره موفقیت این پیوند نخاع یا میزان بازسازی رشته‌های عصبی در بیمار اظهار نظر کرد.

در حالی که برخی مانند سرجیو کاناورو این عمل را نقطه عطفی در پزشکی می‌دانند، دیگران بر لزوم استفاده از سلول‌های بنیادی برای تحریک رشد عصبی تاکید دارند. در نهایت، این جراحی می‌تواند یا آغاز عصری جدید در درمان فلج باشد و یا یک تجربه پرخطر و بحث‌برانگیز در تاریخ پزشکی.