تغییر الگوی بودجه‌ریزی؛ پیوند اعتبارات استان‌ها با ظرفیت درآمدزایی آن‌ها

دولت در راستای تمرکززدایی و تقویت ساختارهای اجرایی، برنامه جدیدی را برای تغییر ساختار بودجه‌ریزی کشور تدوین کرده است که بر پایه پیوند میان ظرفیت‌های درآمدی استان‌ها و اعتبارات اختصاصی آن‌ها بنا شده است.

گذار از بودجه‌ریزی متمرکز به حکمرانی دو‌سطحی

رئیس امور استان‌های سازمان برنامه و بودجه با تأکید بر ضرورت اصلاح نظام برنامه‌ریزی، اعلام کرد که کشور به سمت یک مدل حکمرانی اجرایی حرکت می‌کند. این مدل شامل برنامه‌ریزی و بودجه‌ریزی در دو سطح ملی و استانی خواهد بود تا از تمرکززدایی واقعی حاصل شود.

در این رویکرد جدید، هدف اصلی رفع «حلقه مفقوده» در مدیریت است؛ یعنی زمانی که وظایفی به استان‌ها واگذار می‌شود اما بدون اختیار و اعتبار لازم برای اجرا، مسئولیت‌پذیری آن‌ها عملاً بی‌معنا می‌گردد. این تغییر ساختار در چارچوب قانون برنامه هفتم پیشرفت نیز پیش‌بینی شده است.

پیوند اعتبارات با ظرفیت درآمدزایی واقعی استان‌ها

یکی از محورهای اصلی در بودجه‌ریزی استان‌ها، ایجاد رابطه‌ای تضمین‌شده میان منابعی است که هر منطقه تأمین می‌کند و اعتباری که دریافت می‌نماید. بر اساس این الگو، تخصیص بودجه دیگر تنها بر اساس نیاز نیست، بلکه با توانمندی مالی هر استان پیوند می‌خورد.

در این میان، تفاوت فاحش در ظرفیت‌های درآمدی استان‌ها باید به رسمیت شناخته شود. برای درک بهتر این شکاف، می‌توان به جدول زیر توجه کرد:

لازم به ذکر است که این تفاوت‌ها ناشی از مدیریت محلی نیست، بلکه به ویژگی‌های جغرافیایی، ساختار صنعتی و نظام مالیاتی هر منطقه بستگی دارد.

شفافیت در تخصیص منابع و مدیریت بحران

هدف نهایی این نوآوری در نظام بودجه، خروج از حالت غیرشفاف در توزیع منابع است. با ایجاد سازوکاری که تعهدات بودجه‌ای را به عملکرد درآمدی متصل می‌کند، استان‌ها ملزم خواهند بود متناسب با ظرفیت خود در تأمین منابع، بودجه دریافت کنند.

این رویکرد که قرار است به‌طور ویژه در بودجه سال آینده اجرایی شود، علاوه بر مدیریت بهتر منابع، به ایجاد هماهنگی بیشتر در پرداخت‌های پرسنلی دستگاه‌های مشمول نظام بودجه نیز کمک خواهد کرد.

در نهایت، تغییر از نظام متمرکز به الگوی پیوند درآمد با اعتبار، گامی است برای افزایش پاسخگویی و کارایی مدیریت استانی در سطح کل کشور.