تقابل واشنگتن و پکن بر سر همکاری‌های علمی و محدودیت‌های امنیتی دانشگاه‌ها

تقابل میان واشنگتن و پکن بر سر حوزه‌های حساس علمی و فناوری، وارد مرحله جدیدی شده است؛ جایی که محدودیت‌های امنیتی ایالات متحده، مسیر همکاری‌های آکادمیک با موسسات چینی را با چالش‌های جدی مواجه کرده است.

محدودیت‌های امنیتی و واکنش پکن

وزارت بازرگانی چین با انتقاد از رویکردهای اخیر ایالات متحده، مدعی است که واشنگتن دانشگاه‌های آمریکایی را در موقعیتی دشوار قرار داده است. به گفته مقامات پکن، این نهادها اکنون باید میان حفظ همکاری‌های علمی بین‌المللی و تبعیت از الزامات امنیتی دولت آمریکا یکی را انتخاب کنند.

پکن هشدار داده است که این سیاست‌های محدودکننده نه تنها می‌تواند منجر به تضعیف روابط علمی دو کشور شود، بلکه پتانسیل آسیب زدن به روند نوآوری و پیشرفت‌های تکنولوژیک در داخل خود آمریکا را نیز داراست.

اقدامات پنتاگون در حوزه امنیت پژوهش

در همین راستا، وزارت دفاع ایالات متحده اعلام کرده است که بررسی‌های مربوط به روابط دانشگاه‌های این کشور با موسسات خارجی مورد نگرانی از نظر امنیت ملی، به مراحل پایانی رسیده است. نتایج این بررسی‌ها منجر به اتخاذ اقدامات زیر شده است:

• انجام بیش از ۸۰ اقدام جهت قطع یا کاهش مخاطرات امنیتی در همکاری‌های پژوهشی.
• محدودسازی روابط ۳۰ دانشگاه برجسته با موسسات خارجی.
• کنترل بودجه‌های فدرال برای نهادهایی که با موسسات موجود در فهرست سیاه همکاری دارند.

این محدودیت‌ها بر اساس ماده ۱۲۸۶ قانون اختیارات دفاع ملی اعمال می‌شوند و شامل حدود ۱۳۰ موسسه از کشورهای چین، روسیه و ایران است که از منظر امنیتی در ایالات متحده تحت نظارت هستند.

پیچیدگی‌های موجود در همکاری‌های دانشگاهی

با وجود ادعاهای رسمی پنتاگون، اسناد منتشر شده نشان می‌دهد که واقعیت میدانی متفاوت است. بسیاری از دانشگاه‌ها پیش از اعمال فشارها، تصمیم به بازنگری در روابط خود گرفته بودند. همچنین، برخی از این همکاری‌ها صرفاً شامل تبادل دانشجو یا برنامه‌های آموزشی غیرحساس بوده است.

در جدول زیر، حوزه‌های اصلی رقابت که عامل اصلی این تنش‌ها هستند، آورده شده است:

در نهایت، با افزایش فشارها از سوی قانون‌گذاران برای گسترش فهرست محدودیت‌ها به سمت آزمایشگاه‌های بیشتر، به نظر می‌رسد تقابل میان واشنگتن و پکن در لبه‌های دانش و فناوری، همچنان روند صعودی خود را طی خواهد کرد.