COP17 در ایروان؛ چالش‌های زیست‌محیطی ارمنستان در زیر ذره‌بین جهانی

میزبانی کنفرانس COP17 در ایروان، در حالی آغاز شده است که کارنامه زیست‌محیطی ارمنستان با چالش‌های جدی و تناقض‌های ساختاری روبروست. این نشست جهانی که بر حفظ تنوع زیستی تمرکز دارد، اکنون توجه‌ها را به ضعف‌های ریشه‌دار ارمنستان در مدیریت منابع طبیعی معطوف کرده است.

تناقض میان جایگاه بین‌المللی و واقعیت‌های داخلی

دولت ارمنستان میزبانی این اجلاس بزرگ را فرصتی برای تثبیت جایگاه خود به عنوان پیشرو در حفاظت از محیط زیست می‌داند؛ اما آمارهای بین‌المللی روایت دیگری را بازگو می‌کنند. بر اساس شاخص عملکرد محیط زیستی دانشگاه ییل در سال ۲۰۲۶، ارمنستان در جایگاه ۷۵ از میان ۱۷۷ کشور قرار دارد.

وضعیت در حوزه‌های زیر به‌شدت نگران‌کننده است:

• مدیریت پسماند: رتبه ۱۶۴ جهانی
• تصفیه فاضلاب: رتبه ۱۶۵ جهانی
• کیفیت هوا: آلودگی ذرات معلق در ایروان ۵ برابر حد مجاز سازمان جهانی بهداشت است

تأثیر صنایع معدنی بر اکوسیستم ارمنستان

ساختار اقتصادی ارمنستان به‌شدت به بخش معدن وابسته است که این امر فشار مضاعفی بر محیط زیست وارد می‌کند. معادن بزرگ مس و مولیبدن مانند زانگه‌زور، آگاراک و تگوت از روش‌های استخراج روبه‌بالا استفاده می‌کنند که منجر به تولید حجم عظیمی از پسماند و آلودگی‌های سنگین می‌شود.

«بانک جهانی صنایع معدنی را به عنوان یکی از منابع اصلی آلودگی محیط زیست در ارمنستان شناسایی کرده است.»

علاوه بر این، پروژه‌هایی نظیر معدن طلای آمول‌سار با مخالفت شدید فعالان محیط زیست روبرو شده‌اند. در حالی که دولت از درآمدهای مالیاتی این پروژه‌ها دفاع می‌کند، سازمان‌های حقوق بشری از فشار بر فعالان مدنی علیه این پروژه‌ها خبر می‌دهند.

چالش‌های مالی و مسیر آینده

در حالی که اجلاس COP17 به دنبال تدوین «مسیر ایروان» برای تسریع در تحقق اهداف حفظ تنوع زیستی است، کمبود منابع مالی مانعی بزرگ در برابر این اهداف است. گزارش‌های موجود نشان می‌دهد که کمتر از نیمی از اهداف ملی در مسیر درست قرار دارند.

در نهایت، موفقیت ارمنستان در میزبانی این اجلاس تنها با برگزاری مراسم‌های تشریفاتی محقق نمی‌شود. برای کسب اعتبار بین‌المللی و نزدیکی به اتحادیه اروپا، این کشور باید میان منافع اقتصادی صنایع معدنی و تعهدات زیست‌محیطی خود، تعادلی واقعی برقرار کند.