جنگل‌های هیرکانی در خطر؛ افزایش چشمگیر قاچاق چوب در مازندران

جنگل‌های هیرکانی، که میراثی بی‌بدیل از طبیعت شمال ایران محسوب می‌شوند، بار دیگر با تهدید جدی قاچاق چوب و قطع غیرمجاز درختان روبرو شده‌اند. گزارش‌های منتشر شده از مناطق غرب مازندران، از تنکابن تا نشتارود، نشان‌دهنده گسترش فعالیت باندهای سازمان‌یافته‌ای است که با سوءاستفاده از خلأهای قانونی، اکوسیستم ارزشمند این منطقه را هدف قرار داده‌اند.

افزایش بی‌سابقه گواهی‌های صادرشده و شکاف نظارتی

آمارها نشان می‌دهند که روند صدور گواهی‌های مربوط به چوب، به‌ویژه با عنوان چوب‌آلات باغی، با جهشی نگران‌کننده همراه بوده است. در حالی که در سال ۱۳۹۶ حجم بهره‌برداری شرکت‌های فعال حدود ۶۵ هزار مترمکعب بود، در ۹ ماه نخست سال ۱۴۰۱، حجم گواهی‌های صادرشده در سامانه به ۱۸۶ هزار مترمکعب رسیده است.

این اختلاف فاحش، پرسش‌های مهمی را در مورد منشأ واقعی این محموله‌ها ایجاد کرده است. نگرانی اصلی این است که مجوزهای صادرشده، به‌جای ساماندهی بازار، به پوششی برای ورود چوب‌های غیرمجاز جنگلی به چرخه تجارت تبدیل شوند.

چالش‌های امنیتی و ضعف در بازدارندگی قانونی

یکی از ابعاد تلخ این بحران، مواجهه مستقیم نیروهای حفاظتی با خطر و مصدومیت در جریان انجام وظایف است. فعالیت باندهای قاچاق، موضوع را از یک تخلف ساده به یک مسئله امنیتی و سازمان‌یافته تبدیل کرده است.

"وقتی متخلفان با پرداخت جریمه‌های ناچیز آزاد می‌شوند، هزینه تخریب برای آن‌ها پایین می‌ماند و انگیزه‌ای برای تکرار جرم ایجاد می‌شود. ما نیازمند قوانین بازدارنده‌تری هستیم."

علاوه بر این، وجود ۳۷ واحد دپوی چوب در غرب مازندران که مجوز فعالیت دارند، نیازمند نظارت بسیار دقیق بر ورود و خروج کالا است تا از ورود چوب‌های جنگلی به این واحدها تحت پوشش اسناد غیرواقعی جلوگیری شود.

ضرورت اصلاح قوانین و همکاری میان‌دستگاهی

برای حفاظت از جنگل‌های هیرکانی، تنها اقدامات حفاظتی میدانی کافی نیست. اصلاح سازوکارهای صدور مجوز و تقویت نظارت بر چرخه خرید و فروش چوب از اولویت‌های اصلی است. همچنین، ارجاع پرونده‌ها به مراجع قضایی باید با رویکردی جدی‌تر همراه باشد تا قاچاقچیان احساس امنیت نکنند.

در نهایت، مقابله با این پدیده مستلزم همکاری تنگاتنگ میان سازمان منابع طبیعی، دستگاه قضایی و نهادهای نظارتی است تا از نابودی این میراث طبیعی برای نسل‌های آینده جلوگیری شود.