قاچاق چوب در جنگل‌های هیرکانی؛ بحران افزایش گواهی‌های غیرمجاز در مازندران

جنگل‌های هیرکانی، که میراثی بی‌بدیل از طبیعت ایران محسوب می‌شوند، بار دیگر با بحران جدی قاچاق چوب و قطع غیرمجاز درختان در مناطق غرب مازندران روبرو شده‌اند. این معضل که ابعاد سازمان‌یافته‌ای به خود گرفته، نگرانی‌های گسترده‌ای را درباره سلامت اکوسیستم‌های شمال کشور ایجاد کرده است.

افزایش نگران‌کننده گواهی‌های صادرشده

آمارهای منتشر شده از سامانه منابع طبیعی، نشان‌دهنده یک تغییر الگوی بحث‌برانگیز در چرخه تجارت چوب است. در حالی که سیاست‌های حفاظتی بر کاهش بهره‌برداری از جنگل‌های طبیعی تأکید دارند، حجم اسناد صادرشده به شکل غیرعادی افزایش یافته است.

این اختلاف آماری بزرگ، پرسش‌های فنی متعددی را درباره منشأ واقعی چوب‌های وارد شده به بازار مطرح می‌کند. کارشناسان بر این باورند که صدور گواهی‌هایی با عنوان «چوب‌آلات باغی» می‌تواند بستری برای ورود چوب‌های غیرقانونی جنگلی به چرخه تجارت فراهم کند.

چالش‌های نظارتی و امنیت جنگلبانان

فعالیت باندهای سازمان‌یافته قاچاق، تنها به تخریب محیط زیست محدود نمی‌شود؛ بلکه امنیت نیروهای حفاظتی را نیز به شدت تهدید می‌کند. گزارش‌ها حاکی از آن است که جنگلبانان در مسیر انجام وظایف خود با آسیب‌های جسمی جدی مواجه شده‌اند.

• ضعف در کنترل منشأ: دشواری در ردیابی مسیر حرکت چوب از مبدأ تا مقصد.
• واحد‌های دپو: وجود ۳۷ واحد دپوی چوب که نیاز به نظارت مستمر بر اسناد ورود و خروج دارند.
• خلاء نظارتی: احتمال سوءاستفاده از مجوزهای قانونی برای پوشش تخلفات.

ضرورت بازنگری در قوانین و مجازات‌ها

یکی از بزرگ‌ترین موانع در مقابله با این پدیده، نبود بازدارندگی در فرآیند رسیدگی قضایی است. بسیاری از متخلفان پس از ارجاع به مراجع قضایی، تنها با پرداخت جریمه‌های اندک و ناچیز، از مجازات رها می‌شوند.

«اگر هزینه تخلف برای قاچاقچیان پایین باشد، انگیزه‌ای برای تکرار آن وجود خواهد داشت. ما نیازمند قوانینی هستیم که قاچاقچی را از احساس امنیت تهی کند.»

در نهایت، حفاظت از جنگل‌های هیرکانی نیازمند یک رویکرد جامع است که در آن اصلاح قوانین، تقویت نظارت بر واحدهای دپو و برخورد قاطعانه قضایی با باندهای سازمان‌یافته، در کنار یکدیگر قرار گیرند تا از نابودی این میراث ملی جلوگیری شود.