ابر ۱۶۰۰ کیلومتری مریخ؛ کشف فیزیک جدیدی که هرگز در طبیعت دیده نشده بود

پدیده‌ای جوی در سیاره سرخ، دانشمندان را با مفاهیمی از فیزیک اتمسفری روبرو کرده است که تا پیش از این تنها در قالب تئوری‌های کتاب‌های درسی شناخته می‌شدند. کشف جدید مربوط به یک ابر بسیار بلند و باریک است که در نزدیکی آتشفشان آرسیا مونس شکل می‌گیرد و تا مسافتی بیش از ۱۶۰۰ کیلومتر امتداد می‌یابد.

راز ابر کشیده آرسیا مونس چیست؟

این ساختار جوی که از سال ۲۰۱۸ توسط کاوشگرها ثبت شده بود، همواره یک معمای بزرگ برای اخترشناسان بوده است. مدل‌سازی‌های اخیر نشان می‌دهند که این ابر، برخلاف ابرهای معمولی در زمین، از طریق فرآیند هسته‌زایی همگن شکل می‌گیرد.

در زمین، ابرها معمولاً با حضور ذرات معلق مانند گرد و غبار یا نمک تشکیل می‌شوند؛ اما در مریخ، بخار آب مستقیماً و بدون نیاز به هیچ ذره‌ای به کریستال‌های یخ تبدیل می‌شود. این پدیده مشابه ایجاد قطرات میعان در فضای خالی یک اتاق است، نه روی سطح یک پنجره.

شرایط فرین برای شکل‌گیری پدیده اتمسفری

برای وقوع این فرآیند فیزیکی عجیب، شرایط محیطی بسیار سختی لازم است که در مدل‌های ریاضی بازسازی شده است:

• افت دمایی شدید: کاهش دمای ۳۰ درجه سانتی‌گراد تنها در مدت ۱۰ دقیقه.
• رطوبت بسیار بالا: سطوح رطوبتی که بیش از ۱۰۰ هزار برابر بیشتر از مقادیر اندازه‌گیری شده در زمین است.
• نقش توپوگرافی: برخورد جریان‌های باد به آتشفشان ۶۵ هزار فوتی آرسیا مونس که باعث پرتاب هوای مرطوب به لایه‌های بالای جو می‌شود.

اهمیت کشف در علوم سیاره‌ای

خورخه هرناندز-برنال، دانشمند سیاره‌شناس از دانشگاه سوربن پاریس، معتقد است این موفقیت نشان‌دهنده سطح بالای دقت مدل‌های جدید است. با وجود اینکه اطلاعات ما از اتمسفر مریخ بسیار کمتر از زمین است، بازسازی دقیق این ابر نشان می‌دهد که ما در حال درک عمیق‌تری از دینامیک جوی سیارات هستیم.

"ما متوجه شدیم که باید فیزیک عجیبی را وارد شبیه‌سازی کنیم؛ فیزیکی که در کتاب‌ها وجود دارد اما معمولاً تصور می‌شود در طبیعت رخ نمی‌دهد."

در نهایت، این کشف نه تنها معمای ابر آرسیا مونس را حل می‌کند، بلکه دریچه‌ای جدید به سوی مطالعه اتمسفرهای سایر سیارات مانند زهره باز می‌کند که ممکن است فرآیندهای فیزیکی مشابهی را در خود پنهان کرده باشند.