ال‌نینو و بارش‌های پاییزی ایران؛ آیا با سیل‌های گسترده روبرو هستیم؟

بررسی اثرات پدیده اقلیمی ال‌نینو بر وضعیت بارندگی کشور نشان می‌دهد که نباید با قطعیت و اغراق رسانه‌ای، منتظر وقوع سیل‌های گسترده بود؛ بلکه انتظار می‌رود سامانه‌های بارشی کلاسیک از اواسط پاییز فعال شوند.

ارزیابی علمی از پدیده ال‌نینو و بارش‌های پاییزی

دکتر عزت‌الله رئیسی اردکانی، متخصص برجسته حوزه هیدروژئولوژی، با اشاره به بحث‌های داغ پیرامون وقوع «سوپر ال‌نینو»، تأکید کرد که شناسایی این پدیده به معنای پیش‌بینی قطعی بارش‌های سیل‌آسا در سطح ملی نیست. وی خاطرنشان کرد که مدل‌های هواشناسی بین‌المللی، علی‌رغم پیشرفته بودن، دقت آن‌ها در پیش‌بینی‌های بلندمدت حداکثر به ۶۰ درصد می‌رسد.

«نباید بر اساس سناریوهای اقلیمی، انتظاراتی فراتر از شواهد علمی در مورد پایان خشکسالی یا وقوع سیل ایجاد کرد.»

طبق تحلیل‌های علمی، اثرات این پدیده در شرق اقیانوس آرام، مانند کشورهای پرو و اکوادور، بسیار شدید است، اما در سایر نقاط جهان، از جمله ایران، این اثرات از طریق الگوهای دورپیوندی و با شدت و ماهیت متفاوت ظاهر می‌شود.

زمان احتمالی آغاز بارش‌های مطلوب در ایران

با توجه به تغییرات جوی، انتظار می‌رود روند بهبود وضعیت بارندگی در کشور با آغاز فعالیت سامانه‌های کلاسیک بارشی رخ دهد. جزئیات پیش‌بینی شده به شرح زیر است:

• زمان شروع: اواخر مهرماه یا اوایل آبان‌ماه.
• مناطق هدف: تمرکز اولیه بر مناطق غربی و جنوب غربی کشور (دامنه‌های زاگرس).
• گسترش: احتمال نفوذ سامانه‌ها به مناطق مرکزی و تهران در ادامه فصل.

این متخصص حوزه آب معتقد است که اگر الگوهای مورد انتظار تحقق یابد، آغاز بارش‌ها نسبت به سال گذشته حدود یک ماه زودتر خواهد بود که می‌تواند پیامدهای مثبتی برای ذخایر آبی داشته باشد.

نقش الگوهای دورپیوندی در وضعیت زمستان

علاوه بر ال‌نینو، پدیده دیگری به نام نوسان شبه‌دوساله (QBO) نیز می‌تواند بر وضعیت جوی زمستان تأثیرگذار باشد. اگر این نوسان در شرایط مطلوب قرار گیرد، احتمال نفوذ توده‌های هوای بسیار سرد از مناطق سیبری و چین به سمت ایران افزایش می‌یابد که می‌تواند منجر به بارش برف سنگین در برخی مناطق شود.

وی همچنین بر ضرورت توسعه مدل‌های بومی هواشناسی تأکید کرد و گفت اتکای بیش از حد به مدل‌های دانشگاه‌های خارجی، دقت پیش‌بینی‌های مربوط به اقلیم خاص ایران را کاهش می‌دهد.

نتیجه‌گیری

در مجموع، اگرچه پدیده ال‌نینو می‌تواند بر چرخه رطوبت جهانی اثر بگذارد، اما وقوع سیل‌های ناگهانی یا بارش‌های بسیار شدید در ایران مستلزم هم‌زمانی چندین عامل اقلیمی و سامانه‌های بارشی مدیترانه‌ای است. انتظار می‌رود پاییز امسال با بارش‌های مناسب در مناطق غربی آغاز شود، بدون آنکه لزوماً با بحران‌های سیلابی همراه باشد.