دیتاسنترهای جهان و بحران کمبود آب؛ تهدیدی برای امنیت منابع آبی مناطق مسکونی

رشد بی‌سابقه فناوری‌های مبتنی بر هوش مصنوعی و گسترش خدمات ابری، هزینه‌های زیست‌محیطی نگران‌کننده‌ای به همراه داشته است. پژوهشی جدید نشان می‌دهد که بخش قابل‌توجهی از زیرساخت‌های دیجیتال جهان، یعنی دیتاسنترهای جهان، در مناطقی مستقر شده‌اند که با بحران شدید کمبود منابع آبی دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

بحران آب در قلب زیرساخت‌های دیجیتال

مراکز داده برای حفظ عملکرد و خنک‌سازی تجهیزات حساس خود، به حجم عظیمی از آب نیاز دارند. بسیاری از این تأسیسات از سیستم‌های تبخیری استفاده می‌کنند که مستلزم مصرف گسترده آب شیرین است. بر اساس داده‌های مؤسسه علوم کارنگی، از میان ۹۳۴۷ مرکز داده بررسی‌شده، حدود ۲۳۱۵ مورد در مناطقی قرار دارند که دست‌کم یک ماه در سال با تنش آبی شدید مواجه هستند.

مقیاس مصرف این مراکز بسیار تکان‌دهنده است؛ یک دیتاسنتر بزرگ می‌تواند روزانه به اندازه‌ی نیاز آبی یک شهر با جمعیت ۵۰ هزار نفر، منابع محلی را مصرف کند.

رقابت برای منابع؛ شهروندان در برابر فناوری

تنش آبی ناشی از فعالیت این مراکز، تنها یک مسئله فنی نیست، بلکه یک چالش اجتماعی و اقتصادی است. یافته‌ها نشان می‌دهند که:

• ۴۱ درصد از مراکز داده با مناطق مسکونی برای تأمین آب در رقابت هستند.
• ۲۸ درصد دیگر، منابع آبی مورد نیاز بخش کشاورزی را تحت فشار قرار می‌دهند.
• بیش از ۵ درصد از دیتاسنترها در مناطقی هستند که ۹ ماه از سال با کمبود آب روبرو می‌باشند.

پیش‌بینی آینده و اثرات گرمایش زمین

مدل‌سازی‌های اقلیمی هشدار می‌دهند که تغییرات دما می‌تواند وضعیت را وخیم‌تر کند. در سناریویی که میانگین دمای زمین ۳ درجه سانتی‌گراد افزایش یابد، سهم دیتاسنترهای جهان در مناطق دچار تنش آبی از ۲۵ درصد کنونی به ۳۳ درصد خواهد رسید.

"مراکز داده از همان منابع آبی استفاده می‌کنند که شهرها و زمین‌های کشاورزی به آن‌ها وابسته هستند و برخلاف برق، آب را نمی‌توان از مناطق دوردست انتقال داد."

در این میان، ایالات متحده بیشترین آسیب را از افزایش دما در این حوزه خواهد دید، در حالی که وضعیت در کشورهای اروپایی مانند آلمان و بریتانیا پایداری بیشتری خواهد داشت.

راهکارهای مقابله با بحران

برای جلوگیری از تشدید بحران، پژوهشگران بر چند محور تأکید دارند:

1. افزایش شفافیت در گزارش‌دهی میزان مصرف آب توسط شرکت‌های بزرگ فناوری.
2. استفاده از سیستم‌های خنک‌کننده پیشرفته و بازچرخانی پساب تصفیه‌شده.
3. انتخاب استراتژیک محل ساخت مراکز داده بر اساس ظرفیت منابع آبی منطقه.

در نهایت، مدیریت صحیح تقاضای آب در عصر هوش مصنوعی، مستلزم نظارت دقیق قانونی و تعادل میان پیشرفت تکنولوژیک و حفظ منابع حیاتی برای زندگی انسان‌ها و کشاورزی است.