هوش مصنوعی و خطر عمیق‌تر شدن شکاف اقتصادی میان کشورهای جهان

هوش مصنوعی با پتانسیل تغییر جهان، هم‌زمان با ایجاد فرصت‌های بی‌سابقه، خطر عمیق‌تر شدن نابرابری‌های اقتصادی و اجتماعی میان کشورهای توسعه‌یافته و در حال توسعه را به همراه دارد. مقامات سازمان ملل متحد هشدار داده‌اند که اگر شکاف دیجیتال مدیریت نشود، این فناوری می‌تواند باعث عقب ماندن گسترده کشورهای فقیر از چرخه پیشرفت جهانی شود.

شکاف فرصت‌ها؛ فراتر از یک چالش دیجیتال

توماس لامانوسکاس، معاون دبیرکل اتحادیه بین‌المللی مخابرات (ITU)، در جریان مجمع جهانی سرمایه‌گذاری در دوحه قطر، تأکید کرد که آنچه با آن روبرو هستیم، صرفاً یک «شکاف دیجیتال» معمولی نیست، بلکه یک شکاف فرصت است. او معتقد است هوش مصنوعی می‌تواند در حوزه‌های حیاتی نظیر سلامت، آموزش، کشاورزی و تجارت تحول‌آفرین باشد، اما عدم دسترسی عادلانه به آن، شکاف‌های اقتصادی موجود را تشدید خواهد کرد.

واقعیت‌های موجود نشان‌دهنده نابرابری‌های عمیق در زیرساخت‌هاست:

• آفریقا و آمریکای لاتین تنها ۳.۳ درصد از ظرفیت مراکز داده جهانی را در اختیار دارند.
• حدود ۲.۲ میلیارد نفر در سراسر جهان همچنان به اینترنت دسترسی ندارند.
• میزان استفاده از هوش مصنوعی مولد در کشورهای توسعه‌یافته ۲۹ درصد است، در حالی که این رقم در کشورهای در حال توسعه تنها ۱۶ درصد می‌باشد.

تغییرات گسترده در بازار کار و مهارت‌ها

یکی از نگرانی‌های اصلی، تأثیر مستقیم این فناوری بر اشتغال است. برآوردها نشان می‌دهند که اگرچه هوش مصنوعی ممکن است منجر به حذف ۹۰ میلیون شغل شود، اما هم‌زمان می‌تواند ۱۷۰ میلیون فرصت شغلی جدید ایجاد کند. با این حال، چالش اصلی در تغییر ماهیت مهارت‌ها نهفته است.

"تا سال ۲۰۳۰، تخمین زده می‌شود که حدود ۴۰ درصد از مهارت‌های مورد نیاز در محیط‌های کاری تغییر یابد، که این امر می‌تواند باعث اختلال در زندگی معیشتی بسیاری از افراد شود."

همچنین، نابرابری‌های زبانی نیز مانعی بزرگ برای استفاده جهانی از این فناوری است. در حال حاضر تنها ۷ درصد از زبان‌های آفریقایی در ابزارهای ترجمه هوش مصنوعی پشتیبانی می‌شوند که این موضوع دسترسی میلیون‌ها نفر را محدود می‌کند.

راهکار مقابله با نابرابری‌های ناشی از هوش مصنوعی

برای جلوگیری از تبدیل شدن هوش مصنوعی به ابزاری برای تمرکز ثروت در دست کشورهای ثروتمند، سرمایه‌گذاری گسترده در زیرساخت‌ها ضروری است. برآورد می‌شود که برای پر کردن شکاف زیرساختی دیجیتال تا سال ۲۰۳۰، به حدود ۲.۸ تریلیون دلار سرمایه‌گذاری نیاز است.

در نهایت، هوش مصنوعی یک جریان توقف‌ناپذیر است. با توجه به اینکه ۱۰۴ کشور در حال حاضر دارای استراتژی‌های ملی در این حوزه هستند، تمرکز باید بر آموزش، تنظیم مقررات و سرمایه‌گذاری عادلانه باشد تا اطمینان حاصل شود که ثمرات این انقلاب تکنولوژیک، شامل حال تمامی ساکنان زمین می‌شود.