رکورد تازه در بازار ارز؛ افزایش چشمگیر شکاف قیمت دلار توافقی و بازار آزاد

تحولات اخیر در بازار ارز نشان‌دهنده افزایش چشمگیر فاصله میان نرخ‌های رسمی و غیررسمی است. بررسی داده‌های اقتصادی حاکی از آن است که علی‌رغم رشد قیمت دلار در مرکز مبادله، بازار آزاد با سرعتی بسیار فراتر، شکاف قیمتی را گسترش داده است.

شتاب گرفتن روند صعودی دلار توافقی

در ماه مهر سال ۱۴۰۵، دلار توافقی در مرکز مبادله ارز و طلای ایران با ثبت بازدهی ۸.۷۸ درصدی، از ۱۶۹ هزار و ۵۰۱ تومان به ۱۸۴ هزار و ۳۸۲ تومان رسید. این میزان افزایش ۱۴ هزار و ۸۸۱ تومانی، در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته که تنها ۰.۴۷ درصد رشد داشت، نشان‌دهنده تغییر ماهیت نوسانات در این بازار است.

اگر نگاهی به عملکرد هفت ماهه نخست سال جاری داشته باشیم، قیمت دلار در مرکز مبادله با افزایش ۴۶ هزار و ۹۱۰ تومانی، رشد ۳۴.۱۲ درصدی را تجربه کرده است. این در حالی است که در مدت مشابه سال ۱۴۰۴، نرخ دلار در این مرکز تنها ۱.۹۵ درصد تغییر کرده بود.

گسترش شکاف قیمتی میان بازار رسمی و آزاد

با وجود افزایش قیمت در نرخ‌های رسمی، بازار ارز آزاد با سرعت بسیار بیشتری در حال حرکت به سمت بالا است. داده‌ها نشان می‌دهند که قیمت دلار در بازار آزاد از ۱۵۲ هزار تومان در ابتدای فروردین به ۲۷۰ هزار تومان در پایان مهر رسیده که معادل ۷۷.۶۳ درصد بازدهی است.

این تفاوت در سرعت رشد، منجر به بزرگ شدن فاصله میان دو نرخ شده است. جدول زیر مقایسه شکاف قیمتی را در دو بازه زمانی نشان می‌دهد:

چالش سیاست‌های همگرایی بازار ارز

هدف اصلی از سیاست‌گذاری‌های اخیر، کاهش فاصله میان نرخ مرکز مبادله و بازار آزاد برای جلوگیری از ایجاد انگیزه‌های سودجویانه بوده است. با این حال، ارقام منتشر شده نشان می‌دهد که افزایش قیمت دلار توافقی به‌تنهایی برای مهار نوسانات و نزدیک کردن بازار رسمی به نرخ آزاد کافی نبوده است.

در واقع، با افزایش شدید قیمت در بازار آزاد، شکاف قیمتی طی هفت ماه نخست سال جاری حدود ۷۱ هزار تومان بزرگ‌تر شده که نشان از عدم موفقیت فعلی در تحقق هدف همگرایی بازارها دارد.

در مجموع، افزایش نرخ دلار در مرکز مبادله نتوانسته است مانع از جهش بزرگ‌تر قیمت‌ها در بازار آزاد شود و این موضوع منجر به افزایش بی‌سابقه فاصله میان دو نرخ شده است.