هوش مصنوعی در ماه؛ ماه‌نورد فلیپ با مدل‌های زبانی بزرگ راهی فضا می‌شود

مأموریت جدید ماه‌نورد فلیپ، گامی انقلابی در جهت به‌کارگیری هوش مصنوعی در اکتشافات فضایی است که با هدف افزایش استقلال کاوشگرها از مراکز کنترل زمینی طراحی شده است.

این کاوشگر که توسط شرکت استرولب ساخته شده، قرار است در اواسط آبان ۱۴۰۵ (نوامبر ۲۰۲۶) به سطح ماه فرود بیاید و برای نخستین بار، توانایی اجرای مدل‌های زبانی بزرگ (LLM) را در این محیط سخت از خود نشان دهد.

نقش هوش مصنوعی در ناوبری و تحلیل داده‌های ماه

استفاده از هوش مصنوعی در مأموریت فلیپ، تنها یک آزمایش تئوریک نیست؛ بلکه راهکاری برای مقابله با چالش‌های عملیاتی در فضا است. این مدل‌ها می‌توانند با تحلیل مستقیم داده‌های دریافتی از دوربین‌ها و سامانه‌های لیدار، به ناوبری ایمن کاوشگر کمک کنند.

یکی از مزایای اصلی، کاهش حجم داده‌های ارسالی به زمین است. مدل‌های زبانی با خلاصه‌سازی اطلاعات و استخراج نکات کلیدی، از ارسال حجم عظیمی از داده‌های خام و غیرضروری جلوگیری می‌کنند.

«اجرای هوش مصنوعی روی خود کاوشگر می‌تواند وابستگی مأموریت‌های فضایی به مراکز کنترل زمینی را به شدت کاهش دهد.»

شکستن مرزهای پردازشی با کامپیوتر SpaceBorn-4

برخلاف مریخ‌نوردهای فعلی که از پردازنده‌هایی با قدرت بسیار محدود (مشابه لپ‌تاپ‌های دهه ۹۰ میلادی) استفاده می‌کنند، فلیپ به یک سیستم محاسباتی پیشرفته مجهز شده است. کامپیوتر SpaceBorn-4 محصول شرکت HPE، از یک پردازنده مرکزی ۶۴ بیتی و واحد پردازش گرافیکی قدرتمند بهره می‌برد.

این سیستم با استفاده از راهکارهای نرم‌افزاری، در برابر تابش‌های شدید کیهانی مقاوم شده است؛ به طوری که در صورت افزایش تابش، می‌تواند برای جلوگیری از آسیب سخت‌افزاری، سرعت پردازش خود را به صورت خودکار تنظیم کند.

چالش‌های محیطی در قطب جنوب ماه

محیطی که فلیپ در آن فعالیت می‌کند، بسیار خشن‌تر از ایستگاه فضایی بین‌المللی است. این کاوشگر در نزدیکی قطب جنوب ماه فرود می‌آید، جایی که با نوسانات دمایی شدید از ۸۰ درجه سانتی‌گراد تا منفی ۲۰۰ درجه روبرو خواهد بود.

• ناوبری: استفاده از چرخ‌های تغییرشکل‌پذیر برای عبور از زمین‌های ناهموار.
• علم: حمل ۲۰ محموله علمی از جمله سامانه لیدار و حسگر هلیوم-۳.
• هدف: جستجو برای یافتن یخ‌آب در مناطق سایه‌دار.

اگرچه متخصصان هشدار می‌دهند که مدل‌های زبانی ممکن است در محیط‌های حساس دچار خطای اطلاعاتی شوند، اما پتانسیل آن‌ها برای مأموریت‌های آینده به مریخ و فراتر از آن، غیرقابل انکار است.

نتیجه‌گیری

مأموریت فلیپ با ترکیب هوش مصنوعی و سخت‌افزار پیشرفته، مسیر جدیدی را برای اکتشافات خودگردان در منظومه شمسی باز می‌کند و نشان می‌دهد که آینده‌ی سفر به فضا، در گروی تصمیم‌گیری‌های هوشمندانه در خودِ فضاپیماهاست.