پزشک خانواده؛ پوشش ۱۳ میلیون نفر و چالش کمبود پزشک در شبکه سلامت

گسترش طرح پزشک خانواده و نظام ارجاع در شبکه سلامت کشور

اجرای برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع در ۶۴ شبکه بهداشتی کشور با پوشش جمعیتی بالغ بر ۱۳.۳ میلیون نفر آغاز شده است. این طرح که با هدف ساماندهی خدمات درمانی و شناسایی زودهنگام بیماری‌های مزمن طراحی شده، اکنون با چالش‌هایی نظیر کمبود نیروی انسانی و نیاز به منابع مالی پایدار روبروست.

آمار و وضعیت استقرار در مناطق شهری و روستایی

طبق گزارش‌های منتشر شده از سوی وزارت بهداشت، ساختار فعلی پوشش این طرح به شرح زیر است:

در حوزه نیروی انسانی، تاکنون ۲,۵۲۸ پزشک در مراکز پایلوت فعالیت می‌کنند؛ با این حال، کمبود حدود ۱,۵۴۷ پزشک برای توسعه کامل این برنامه احساس می‌شود. مسئولان بر این باورند که جذب پزشکان سازمان تأمین اجتماعی می‌تواند بخشی از این خلاء را پوشش دهد.

نقش زیرساخت‌های الکترونیک در شناسایی بیماری‌های مزمن

یکی از دستاوردهای کلیدی پزشک خانواده، استفاده از پرونده‌های الکترونیک برای پایش وضعیت سلامت است. این زیرساخت باعث شده تا در مدت زمان اجرای طرح، نتایج درخشانی در شناسایی بیماری‌های خاموش مشاهده شود:

• بیماران دیابتی: شناسایی ۱۹,۲۴۶ مورد جدید
• بیماران فشار خون: شناسایی ۳۴,۷۳۱ مورد جدید
• پیش‌دیابت: شناسایی ۹,۳۲۲ مورد در مراحل اولیه

علاوه بر این، ثبت بیش از ۲ میلیون نسخه دارویی و ۷۵۳ هزار نسخه آزمایشگاهی نشان‌دهنده عملیاتی شدن فرآیند ارجاع و ثبت اطلاعات در سامانه‌های یکپارچه است.

چالش‌های پیش رو: از منابع مالی تا اعتماد عمومی

"بدون اقناع افکار عمومی و همراهی مردم، طرح پزشک خانواده پیش نخواهد رفت."

معاون اجرایی رئیس‌جمهور بر ضرورت آگاهی‌بخشی به شهروندان تأکید کرده است. از سوی دیگر، وزیر بهداشت نیز بر لزوم اصلاح نظام پرداخت و تأمین بودجه پایدار برای پزشکان تأکید دارد تا بتوان از این الگو برای بهبود دسترسی اقشار آسیب‌پذیر به خدمات سلامت استفاده کرد.

نتیجه‌گیری

طرح پزشک خانواده گامی استراتژیک برای اصلاح ساختار نظام سلامت است. اگرچه آمارها نشان‌دهنده موفقیت در شناسایی بیماری‌ها و ایجاد زیرساخت‌های دیجیتال است، اما تداوم این مسیر مستلزم رفع کمبود پزشک، تأمین بودجه و جلب اعتماد کامل جامعه است.