بحران قاچاق کتاب در پلتفرم‌های آنلاین؛ حجم نسخه‌های جعلی دو برابر شمارگان قانونی است

بحران قاچاق کتاب در بازار ایران از پیاده‌روهای سنتی به ویترین پلتفرم‌های آنلاین و شبکه‌های اجتماعی گسترش یافته است؛ معضلی که اکنون حقوق ناشران را با تهدیدی جدی روبرو کرده است.

احیای کارگروه صیانت برای مقابله با قاچاق کتاب

در راستای مقابله با این پدیده، کارگروه صیانت از حقوق ناشران و کتاب‌فروشان در اتحادیه ناشران تهران مجدداً فعال شده است. این کارگروه که پیش‌تر در دهه ۹۰ فعالیت‌های موثری در زمینه پلمب واحدهای غیرمجاز داشت، اکنون با هدایت مجید طالقانی و تیمی از فعالان حوزه نشر، تلاش می‌کند تا نظم را به بازار بازگرداند.

هدف اصلی این نهاد، شناسایی شبکه‌های توزیع نسخه‌های غیرقانونی و ایجاد تعامل با بسترهای مدرن فروش است تا از آسیب‌های اقتصادی و معنوی وارد شده به صنعت نشر کاسته شود.

نفوذ نسخه‌های غیرقانونی به پلتفرم‌های آنلاین

بررسی‌های میدانی و رصد فعالیت‌ها نشان می‌دهد که قاچاق کتاب در فضای مجازی بسیار گسترده است. برخلاف تصور عمومی، این فعالیت‌ها تنها محدود به بازارهای سنتی نیست، بلکه پلتفرم‌های بزرگی نظیر دیجی‌کالا و باسلام نیز با چالش عرضه نسخه‌های جعلی روبرو هستند.

مدیران انتشارات مطرح اعلام کرده‌اند که در برخی موارد، حجم کتاب‌های قاچاق شده از یک عنوان خاص، دو برابر تعداد نسخه‌های منتشر شده قانونی توسط ناشر است. این موضوع باعث می‌شود مشتریان با قیمت‌های بسیار پایین، ناآگاهانه اقدام به خرید نسخه‌های فاقد هولوگرام و غیرقانونی کنند.

چالش‌های حقوقی و شناسایی متخلفان

یکی از پیچیدگی‌های موجود، استفاده از جوازهای کسب غیرتخصصی در شهرستان‌ها برای پوشش فعالیت‌های قاچاق است. بسیاری از این افراد با استفاده از هویت اطرافیان، پس از بسته شدن پنل‌های خود، فعالیتشان را در بسترهای دیگر ادامه می‌دهند.

"بسیاری از فعالان عرصه قاچاق کتاب، با استفاده از جواز نشر یا کتاب‌فروشی‌های غیرتخصصی در خارج از پایتخت، فعالیت خود را پنهان می‌کنند."

اتحادیه ناشران در تلاش است تا از طریق قوه قضائیه، هویت دقیق فروشندگان متخلف را استخراج کرده و خسارات وارده به ناشران را از طریق مسیرهای قانونی دریافت نماید.

نتیجه‌گیری

مقابله با قاچاق کتاب نیازمند یک همکاری چندجانبه میان اتحادیه، پلیس فتا، قوه قضائیه و پلتفرم‌های آنلاین است. تا زمانی که هماهنگی میان نهادهای نظارتی و اجرایی بازگشته نشود، صنعت نشر در برابر حملات اقتصادی و معنوی شبکه‌های قاچاق آسیب‌پذیر خواهد ماند.