نشست شنژن؛ معامله بزرگ ترامپ، شی و پوتین بر سر اوکراین و تایوان

نشست احتمالی سه‌جانبه در شنژن می‌تواند به یکی از پیچیده‌ترین بازارهای معامله در تاریخ دیپلماسی مدرن تبدیل شود؛ جایی که در آن منافع بزرگ‌ترین قدرت‌های جهان، از جمله موضوعات حساس اوکراین، تایوان و تنش‌های خلیج فارس، بر سر میز مذاکره قرار می‌گیرند.

معامله در سایه غیبت متحدان

بر اساس گزارش‌های دیپلماسی، مقدمات برگزاری دیداری میان رهبران ایالات متحده، چین و روسیه در حاشیه اجلاس APEC در شهر شنژن فراهم شده است. این نشست که قرار است در اواخر نوامبر برگزار شود، فراتر از یک دیدار تشریفاتی، نوعی «حراج بزرگ سیاسی» محسوب می‌شود.

در این میان، طرف‌هایی نظیر اروپا، ژاپن و تایوان در فهرست مهمانان نیستند، اما تمامی تصمیمات اتخاذ شده در این نشست، مستقیماً بر آینده و امنیت آن‌ها تأثیر خواهد گذاشت. در واقع، این غایبان قرار است به موضوع معامله تبدیل شوند.

اهداف راهبردی سه قدرت بزرگ

هر یک از شرکت‌کنندگان در این نشست، به دنبال امتیازاتی هستند که تنها از سوی طرف‌های دیگر قابل تأمین است. تحلیل‌ها نشان می‌دهد که:

• روسیه: به دنبال مشروعیت بخشیدن به مدل توافق قدرت‌های بزرگ (مشابه یالتا) و بحث درباره اوکراین بدون حضور طرف‌های اروپایی است.
• ایالات متحده: نیازمند همکاری چین برای مدیریت بحران‌های هسته‌ای و کاهش تنش‌های منطقه‌ای، به‌ویژه در حوزه ایران است.
• چین: خواهان تغییر لحن واشنگتن در قبال تایوان و تسهیل کنترل‌های فناورانه بر روی تراشه‌هاست.

نکته کلیدی در این میان، نقش شی جین‌پینگ است؛ چرا که او تنها رهبری است که می‌تواند اهرم‌های فشار لازم برای تامین نیازهای هر سه طرف را در اختیار داشته باشد.

سناریوهای احتمالی و هزینه‌های سیاسی

برای آینده این نشست، سه سناریوی اصلی پیش‌بینی می‌شود که هر کدام پیامدهای متفاوتی برای نظم جهانی دارد:

در تمامی این حالت‌ها، هزینه نهایی بر دوش متحدان آمریکا خواهد بود. اروپا ممکن است ناچار به پذیرش توافقاتی درباره اوکراین شود که در شکل‌گیری آن نقشی نداشته است، و ژاپن نیز ممکن است با تغییر موضع آمریکا در قبال تایوان، دچار چالش‌های امنیتی شود.

نتیجه‌گیری نهایی

نشست شنژن بیش از آنکه تلاشی برای صلح جهانی باشد، بستری برای بازتعریف موازنه قدرت میان سه ابرقدرت است. تعیین‌کننده اصلی این معامله، می‌تواند اقدام چین در تاریخ ۱۰ نوامبر در خصوص عناصر نادر خاکی باشد که نشان خواهد داد پکن تا چه حد آماده است برای دستیابی به امتیازات سیاسی، از اهرم‌های اقتصادی خود استفاده کند.