نشست سن‌پترزبورگ؛ تلاش چین و روسیه برای عبور از محاصره دریایی آمریکا

نشست اخیر مقامات عالی‌رتبه چین و روسیه در سن‌پترزبورگ، فراتر از یک توافق دیپلماتیک ساده، تلاشی برای مقابله با محدودیت‌های جغرافیایی و بازتعریف موازنه قدرت در جهان است. این دیدار که میان ولادیمیر پوتین و لی چیانگ برگزار شد، نشان‌دهنده عمیق‌تر شدن مشارکت راهبردی دو قدرت بزرگ در برابر فشارهای بین‌المللی است.

چالش‌های ژئواستراتژیک در برابر قدرت دریایی

تحلیلگران معتقدند که با وجود وسعت سرزمینی پهناور، روسیه و چین در برابر نظام سلطه دریایی به رهبری ایالات متحده در موقعیت دشواری قرار دارند. بر اساس نظریات کلاسیک ژئوپلیتیک، کنترل بر خطوط ارتباطی دریایی کلید اصلی قدرت جهانی محسوب می‌شود؛ موضوعی که آمریکا با شبکه گسترده پایگاه‌های خود، بر آن تسلط دارد.

روسیه در این معادله با محدودیت‌های جدی در دسترسی به آب‌های آزاد روبروست:

• گرفتاری در تنگه‌های بسفر و داردانل تحت نظارت ترکیه (عضو ناتو).
• محدودیت دسترسی به اقیانوس اطلس از طریق بنادر بالتیک.

معضل مالاکا و محاصره زنجیره جزایر چین

وضعیت چین از نظر امنیت انرژی بسیار حساس‌تر است. تنگه مالاکا، که تنها ۲.۸ کیلومتر در باریک‌ترین نقطه عرض دارد، گلوگاه حیاتی پکن محسوب می‌شود.

این محدودیت‌ها پکن را در برابر فشارهای احتمالی واشنگتن در موقعیت آسیب‌پذیری قرار داده است.

راهکار «نجات جغرافیایی» از طریق کریدورهای زمینی

همکاری با مسکو برای پکن یک ضرورت ژئوپلیتیک است تا از طریق ایجاد مسیرهای جایگزین، وابستگی به گلوگاه‌های دریایی کاهش یابد. پروژه‌های زیر از جمله محورهای اصلی این استراتژی هستند:

• توسعه خط لوله قدرت سیبری برای انتقال انرژی.
• فعال‌سازی مسیرهای تجاری در چارچوب طرح «یک کمربند، یک جاده».
• بهره‌گیری از مسیر دریایی شمالی برای دور زدن تنگه‌های تحت کنترل.

«هم‌افزایی چین و روسیه نوعی نجات جغرافیایی اجباری برای ساختن یک حلقه بسته زمینی در برابر انسدادهای دریایی است.»

در نهایت، نشست سن‌پترزبورگ نشان داد که اگرچه توافقات سیاسی و اقتصادی میان مسکو و پکن در حال گسترش است، اما واقعیت‌های جغرافیایی همچنان چالش‌برانگیز باقی مانده‌اند. تا زمانی که کنترل شریان‌های اصلی تجارت جهانی در دست قدرت‌های دریایی باشد، این دو قدرت بزرگ زمینی ناگزیر به تحمل فشارهای راهبردی مستمر خواهند بود.