بحران سلامت روان در ایران؛ افزایش اختلالات روانی و کمبود داروهای اعصاب

بحران سلامت روان در ایران تحت تأثیر دو عامل اصلی ناامنی‌های منطقه‌ای و فشارهای اقتصادی، به مرحله‌ای رسیده است که متخصصان آن را وضعیت هشدار اعلام می‌کنند. افزایش همزمان اختلالات روانی با کمبود شدید داروهای تخصصی و کمبود زیرساخت‌های درمانی، مسیر درمان را برای بسیاری از آسیب‌دیدگان مسدود کرده است.

افزایش نرخ اختلالات روانی و پیامدهای جنگ

بر اساس ارزیابی‌های انجام شده، نرخ شیوع اختلالات روان‌پزشکی در کشور به حدود ۲۵.۱ درصد رسیده است. این آمار نشان‌دهنده فشار روانی عظیمی است که بر پیکره جامعه وارد شده است. یکی از نگرانی‌های اصلی، افزایش موارد اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) در میان شهروندان است.

نتایج غربالگری‌های انجام شده در مناطق آسیب‌دیده نشان می‌دهد:

• در سطح عمومی، حدود ۱۰ درصد جمعیت با علائم اولیه PTSD مواجه هستند.
• در مناطق با شدت آسیب بالا، این رقم به ۳۰ تا ۴۰ درصد می‌رسد.

این وضعیت در سایه شرایط ناپایدار سیاسی و ترس از وقوع درگیری‌های جدید، به شدت تشدید شده است.

بحران تامین داروهای اعصاب و روان

یکی از چالش‌های بنیادین، دسترسی به داروهای تخصصی است. تحریم‌های اخیر و تغییر نرخ ارز از مقادیر ترجیحی به نرخ‌های بالاتر، مستقیماً بر زنجیره تامین دارو اثر گذاشته است. تغییر نرخ ارز از ۲۸ هزار تومان به ۱۷۰ هزار تومان، هزینه‌های درمانی را به شدت افزایش داده است.

انجمن علمی روان‌پزشکان ایران هشدار داده است که وجود دارو در زنجیره تامین، لزوماً به معنای دسترسی بیمار نیست؛ چرا که قدرت خرید بسیاری از بیماران برای تهیه داروهای غیربیمه‌ای به شدت کاهش یافته است.

کمبود زیرساخت‌ها و خدمات تخصصی

علاوه بر بحث دارو، کمبود تخت‌های بیمارستانی روان‌پزشکی نیز از مشکلات دیرینه است. کارشناسان معتقدند حداقل ۱۰ درصد از کل تخت‌های بیمارستانی کشور باید به بخش روان‌پزشکی اختصاص یابد تا نیازهای جمعیتی پوشش داده شود.

"زنجیره درمان باید از سطح شبکه‌های بهداشت تا مراکز بستری و توانبخشی به طور کامل و با کیفیت مطلوب تکمیل شود؛ در غیر این صورت، بحران سلامت روان عمیق‌تر خواهد شد."

در حال حاضر تلاش‌هایی از طریق مراکز جامع سلامت و خطوط مشاوره مانند خط ۱۹۰ در جریان است، اما با توجه به افزایش نرخ اختلالات، نیاز به توسعه سریع خدمات تخصصی در بیمارستان‌ها بیش از هر زمان دیگری احساس می‌شود.

نتیجه‌گیری

وضعیت سلامت روان در ایران میان دو چالش کمبود منابع درمانی و فشار روانی ناشی از ناپایداری‌های اقتصادی و سیاسی گرفتار شده است. مقابله با این بحران نیازمند توجه ویژه دولت به تامین داروهای تخصصی و توسعه زیرساخت‌های بستری است.