اینترنت پهپادی در ایران؛ بررسی واقعیت وعده دات‌وان برای استقرار ۲۰۰ پهپاد

برنامه بلندپروازانه بابک زنجانی برای ایجاد یک شبکه اینترنت پهپادی در سراسر ایران، بحث‌های گسترده‌ای را در میان کارشناسان فناوری برانگیخته است. این طرح که بر پایه فناوری هاپس (HAPS) بنا شده، قصد دارد با استقرار صدها سکوی پرنده در ارتفاعات بالا، خلأهای ارتباطی را در مناطق صعب‌العبور پوشش دهد.

فناوری هاپس؛ دکل‌های مخابراتی در آسمان

ایستگاه‌های سکوی ارتفاع بالا یا همان هاپس، سامانه‌هایی هستند که در لایه استراتوسفر (بین ۱۸ تا ۲۵ کیلومتری زمین) فعالیت می‌کنند. این فناوری برخلاف ماهواره‌ها، بسیار نزدیک‌تر به کاربران قرار دارد و می‌تواند مانند دکل‌های مخابراتی شناور عمل کند.

معماری‌های اصلی این سامانه‌ها شامل موارد زیر است:

• پهپادهای خورشیدی بال‌ثابت: هواپیماهای بسیار سبک با استفاده از انرژی خورشیدی.
• بالن‌های استراتوسفری: استفاده از گازهای سبک برای معلق ماندن.
• کشتی‌های هوایی: سازه‌های بزرگ با موتورهای الکتریکی برای کنترل موقعیت.

مقایسه اینترنت استراتوسفری با ماهواره‌های مدار نزدیک زمین

بسیاری این فناوری را با پروژه استارلینک مقایسه می‌کنند، اما تفاوت‌های بنیادینی میان این دو وجود دارد که در جدول زیر خلاصه شده است:

چالش‌های مسیر؛ از انرژی تا مجوزهای قانونی

تجربه جهانی نشان می‌دهد که موفقیت فنی لزوماً به معنای موفقیت تجاری نیست. پروژه لون گوگل به دلیل هزینه‌های بالای نگهداری و عمر محدود تجهیزات، متوقف شد. برای تحقق وعده دات‌وان، عبور از چندین سد بزرگ الزامی است:

"تولید صنعتی ۲۰۰ پهپاد و استقرار آن‌ها در ارتفاع عملیاتی، فرآیندی بسیار پیچیده و زمان‌بر است که فراتر از ساخت یک نمونه آزمایشی است."

علاوه بر چالش تأمین انرژی در شب و حفظ موقعیت در برابر بادهای استراتوسفر، مدیریت پهنای باند و تخصیص فرکانس‌های قانونی نیز از موانع اصلی هستند. همچنین، انتقال حجم عظیم داده‌ها از پهپادها به شبکه اصلی مخابراتی کشور نیازمند زیرساخت‌های زمینی بسیار قدرتمندی است.

نتیجه‌گیری

اگرچه فناوری اینترنت پهپادی پتانسیل بالایی برای متحول کردن پوشش شبکه در مناطق دورافتاده دارد، اما ادعای استقرار ۲۰۰ پهپاد تا پایان سال جاری، با توجه به پیچیدگی‌های مهندسی و نیاز به زیرساخت‌های عظیم، بسیار بلندپروازانه و در حال حاضر اثبات‌نشده به نظر می‌رسد.