ممنوعیت واردات؛ خسارت ۵۰۰ هزار میلیارد تومانی به دولت و حذف رقابت در بازار

مسعود طباطبایی، مدیرعامل دیجی‌کالا، در رویداد «تنظیم‌گری در عصر پلتفرم‌ها» با انتقاد از سیاست‌های فعلی، اعلام کرد که ممنوعیت واردات در سال‌های اخیر نه تنها به اهداف خود نرسیده، بلکه خسارات اقتصادی سنگینی به دولت و مصرف‌کنندگان وارد کرده است.

شکست سیاست ممنوعیت واردات در سه محور اصلی

طبق اظهارات مدیرعامل دیجی‌کالا، سیاست‌های محدودکننده واردات با سه هدف اصلی طراحی شده بودند که همگی با نتایج معکوس مواجه گشته‌اند:

• حفظ منابع ارزی: به‌جای ماندن ارز در کشور، این منابع از طریق مسیرهای غیررسمی و قاچاق خارج شده‌اند.
• حمایت از تولید: این سیاست به‌جای تقویت تولید، منجر به ایجاد انحصار و افزایش قیمت کالاهای داخلی شده است.
• حذف کالای غیرضروری: تقاضا برای این کالاها کاهش نیافته و تنها جایگزینی کالای قانونی با کالای قاچاق را رقم زده است.

او با اشاره به حجم عظیم خسارت، خاطرنشان کرد که خروج کالا از مبادی رسمی، باعث شده تا دولت حدود ۵۰۰ هزار میلیارد تومان (۵۰۰ همت) از درآمدهای مالیاتی و تعرفه‌ای خود را از دست بدهد.

پیامدهای حذف رقابت و آسیب به کیفیت تولید

یکی از جدی‌ترین چالش‌های ناشی از ممنوعیت واردات، از بین رفتن فضای رقابت در بازار است. طباطبایی معتقد است وقتی تولیدکننده با رقیب خارجی مواجه نباشد، انگیزه‌ای برای ارتقای کیفیت یا مدیریت هزینه‌ها نخواهد داشت.

«وقتی رقابت حذف شود، قیمت دیگر با کیفیت تعیین نمی‌شود؛ در نتیجه تولیدکننده از چرخه ارتقای کیفیت خارج شده و تنها به دنبال رانت و قیمت‌های دلخواه خواهد بود.»

این وضعیت باعث شده است که در برخی حوزه‌ها مانند لوازم خانگی و آرایشی، بازار با عرضه کالاهای بی‌کیفیت و غیرقابل کنترل روبرو شود که سلامت مصرف‌کنندگان را نیز به خطر می‌اندازد.

بازماندگان بازار؛ واردکنندگان رسمی در تنگنا

در حالی که قاچاقچیان بدون هیچ نظارتی و مالیاتی وارد بازار می‌شوند، واردکنندگان رسمی که سال‌ها به دنبال ارائه کالای اصل و با کیفیت بوده‌اند، اکنون در بن‌بست قرار گرفته‌اند. طبق گفته مدیرعامل دیجی‌کالا، مسدود شدن مسیرهای قانونی باعث شده تا حتی برندهای قدرتمند نیز نتوانند کالای استاندارد خود را عرضه کنند.

او همچنین به تداوم غیرمنطقی قوانین اشاره کرد و گفت که برخی ممنوعیت‌ها که قرار بود موقتی باشند، اکنون سال‌هاست که بدون بازنگری ادامه یافته‌اند.

راهکار پیشنهادی: ایجاد کانال نظارتی برای واردات

به جای استفاده از ابزار ممنوعیت مطلق که تنها نظارت را حذف می‌کند، پیشنهاد می‌شود یک کانال رسمی و قابل نظارت برای واردات ایجاد شود. این مسیر می‌تواند مزایای زیر را به همراه داشته باشد:

در نهایت، دیجی‌کالا و سایر اعضای انجمن تجارت الکترونیک آمادگی خود را برای همکاری در ایجاد این مسیر شفاف و قانونی اعلام کرده‌اند تا هم منافع تولید ملی حفظ شود و هم نیازهای واقعی شهروندان برآورده گردد.