تورم دهک‌ها؛ شکاف ۸۵ درصدی در سال و جهش ۵ درصدی در ماه برای دهک دهم

گزارش‌های آماری جدید از وضعیت اقتصادی نشان می‌دهد که تورم دهک‌ها در ایران با الگویی دوگانه روبرو شده است؛ در حالی که خانوارهای کم‌درآمد در برابر افزایش قیمت‌های سالانه آسیب‌پذیرتر هستند، خانوارهای پردرآمد در ماه گذشته با جهش قیمت در بخش خدمات و کالاهای غیرخوراکی مواجه شده‌اند.

شکاف تورمی در سبد مصرفی خانوارها

بر اساس داده‌های منتشر شده، نرخ تورم دهک‌ها در بازه سالانه نشان‌دهنده نابرابری در فشار اقتصادی است. دهک دوم با ثبت نرخ ۸۵٫۸ درصد، بیشترین فشار تورمی سالانه را تجربه کرده است. در مقابل، دهک دهم با نرخ ۷۴٫۸ درصد، پایین‌ترین میزان تورم سالانه را در میان گروه‌های مختلف ثبت کرده است.

این اختلاف ۱۱ واحد درصدی نشان می‌دهد که ساختار هزینه‌ای خانوارهای کم‌درآمد، آن‌ها را در برابر نوسانات قیمت کالاهای اساسی بی‌دفاع‌تر می‌کند. در واقع، نرخ تورم سالانه در هفت دهک نخست کشور، بالاتر از میانگین کشوری ۷۶٫۸ درصدی بوده است.

تغییر الگوی فشار تورمی در ماه مهر

برخلاف روند سالانه، تحلیل ماهانه نشان می‌دهد که در مهرماه، تورم دهک‌ها در سطوح بالای درآمدی شدت یافته است. در حالی که تورم ماهانه دهک اول تنها ۳ درصد بوده، دهک دهم با رشد ۵٫۷ درصدی در قیمت‌ها مواجه شده است. این تغییر جهت، ناشی از جهش در بخش‌های غیرخوراکی است.

جدول زیر تفاوت ساختاری سبد مصرفی را در دو دهک انتهایی نشان می‌دهد:

نقش کلیدی حمل‌ونقل و کالاهای اساسی

تحلیل دقیق‌تر نشان می‌دهد که بخش حمل‌ونقل عامل اصلی شکاف تورمی ماهانه است. سهم این بخش در تورم ماهانه دهک دهم، بسیار بیشتر از دهک اول بوده که مستقیماً با افزایش قیمت وسایل نقلیه و خدمات مرتبط در ماه مهر در ارتباط است.

از سوی دیگر، تورم دهک‌ها در سطح سالانه همچنان تحت تأثیر شدید قیمت مواد غذایی است. تورم ۱۲۰٫۳ درصدی در گروه خوراکی‌ها برای دهک اول، نشان‌دهنده فشار سنگین بر معیشت خانوارهای کم‌درآمد است که بخش بزرگی از بودجه خود را صرف نان، لبنیات و روغن‌ها می‌کنند.

در نهایت، می‌توان گفت اگرچه در کوتاه‌مدت فشار تورمی بر دهک‌های بالا افزایش یافته، اما ماهیت ساختاری اقتصاد نشان می‌دهد که نابرابری در دسترسی به کالاهای اساسی، همچنان بزرگ‌ترین چالش در توزیع فشار تورم دهک‌ها در ایران است.