تنظیم‌گری چابک؛ راهکار پلتفرم‌های آنلاین برای مبارزه با کالای قاچاق

در نشست اخیر با موضوع «قاچاق در بازار آنلاین»، نمایندگان نهادهای نظارتی و مدیران پلتفرم‌های بزرگ بر ضرورت گذار از رویکردهای سنتی به سمت تنظیم‌گری چابک در اقتصاد دیجیتال تأکید کردند. این گفتگوها نشان داد که برای مقابله با کالای قاچاق در فضای مجازی، نیاز به بازنگری در قوانین و ایجاد تعامل نزدیک میان دولت و کسب‌وکارهای آنلاین است.

چالش‌های نظارت بر کالای قاچاق در فضای مجازی

مدیرکل پیشگیری ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز خاطرنشان کرد که اگرچه حجم کشفیات در بازارهای فیزیکی بسیار بیشتر از فضای مجازی است، اما نباید از نظارت بر سکوهای اینترنتی غافل شد. وی با اشاره به اینکه در حال حاضر برخورد با پلتفرم‌ها عمدتاً در حد تذکر است، تأکید کرد که هدف اصلی ستاد، رگولاتوری حمایتی و ارشادی است.

نکات کلیدی مطرح شده توسط ستاد مبارزه با قاچاق:

• تمرکز بر پنج گروه کالایی هدف در مبارزه با قاچاق.
• اولویت دادن به شاخص‌های رقابت‌پذیری در حمایت از تولید داخلی.
• آمادگی کامل برای همکاری با پلتفرم‌ها جهت نظارت هوشمند و چابک.

شکاف میان سرعت فناوری و قوانین موجود

نماینده دادسرای جرایم رایانه‌ای در این پنل به یک چالش بنیادین اشاره کرد: سرعت بالای تحولات تکنولوژیک که از سرعت قانون‌گذاری پیشی گرفته است. وی هشدار داد که استناد به قوانینی که مدت اعتبار آن‌ها به پایان رسیده، از نظر حقوقی فاقد اعتبار است و می‌تواند روند رسیدگی به پرونده‌ها را مختل کند.

"اعتماد عمومی به پلتفرم‌های آنلاین شکل گرفته است و نباید با نگاه صرفاً مجازات‌کننده، این اعتماد را هدف قرار داد. نظارت بر بازار آنلاین به دلیل شفافیت فعالیت‌ها، پتانسیل بالایی برای مدیریت بهتر دارد."

نقش پلتفرم‌ها در خودتنظیم‌گری و اقتصاد دیجیتال

مدیرعامل پلتفرم خانومی بر لزوم ایجاد یک ساختار خودتنظیمی تأکید کرد. او پیشنهاد داد که پلتفرم‌ها می‌توانند تحت رهنمودهای ستاد یا اتحادیه‌های مربوطه، با تشکیل دبیرخانه‌های تخصصی، بار نظارتی را از دوش دولت برداشته و مدیریت ریسک را به شکلی چابک انجام دهند.

از سوی دیگر، معاون حقوقی دیجی‌کالا با ارائه آماری از اهمیت این حوزه، خاطرنشان کرد:

وی افزود که اگر قواعد و تکالیف در تامین کالا به روشنی مشخص نشود، هزینه تجارت برای کسب‌وکارها افزایش یافته و عدالت در اجرای قانون خدشه‌دار می‌شود.

جمع‌بندی و نتیجه‌گیری

در نهایت، consensus حاضران بر این بود که مبارزه با کالای قاچاق در فضای آنلاین نیازمند یک مدل جدید از مدیریت است؛ مدلی که به جای تمرکز صرف بر مجازات، بر شفاف‌سازی زنجیره تأمین و ایجاد تعامل میان قانون‌گذار و پلتفرم‌ها استوار باشد تا هم حقوق مصرف‌کننده حفظ شود و هم رشد اقتصاد دیجیتال مختل نگردد.