مسعود فراستی: فیلمساز بدون پشتوانه ادبی و تسلط بر تکنیک، فاقد تجربه واقعی است

مسعود فراستی، منتقد برجسته سینما، در جریان کارگاه انتقال تجربه در نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت، بر اهمیت بنیادی تکنیک و فرم در فرآیند فیلمسازی تأکید کرد و معتقد است بدون پشتوانه‌های عمیق علمی و ادبی، ادعاهای هنری فاقد ارزش واقعی هستند.

ضرورت یادگیری حرفه‌ای زبان سینما

در نشست تخصصی «نقد فیلم مقاومت؛ از تجربه تا آسیب‌شناسی»، فراستی با اشاره به جایگاه جهانی سینما، خاطرنشان کرد که اثرگذاری در سطح بین‌المللی مستلزم تسلط کامل بر زبان رسانه است. وی افزود که سینمای مقاومت نباید صرفاً به موضوعات جنگی محدود شود، بلکه باید ابعاد انسانی و اجتماعی گسترده‌تری را در بر بگیرد.

او با یادآوری ظرفیت‌های گذشته، گفت: "سینمای دفاع مقدس در دوران جنگ پتانسیل تبدیل شدن به یک ژانر ملی را داشت، اما امروز برای بازسازی این جریان، باید سینما را از پایه و به صورت حرفه‌ای آموخت."

تفاوت میان تکنیک، فرم و محتوا

یکی از محورهای اصلی بحث، تفکیک میان عناصر سازنده اثر هنری بود. فراستی معتقد است که محتوا به تنهایی و به صورت مستقل از فرم وجود ندارد، بلکه محتوا از طریق فرم ساخته می‌شود. وی در این راستا نکات زیر را برجسته کرد:

• تکنیک: الفبای کار که شامل شناخت دوربین، نور و میزانسن است و باید برای عبور از آن آموخته شود.
• فرم: فراتر از تکنیک، امری زیستنی است که از تجربه و ناخودآگاه هنرمند نشأت می‌گیرد.
• محتوا: نتیجه پیوند میان ایده و فرم که در قالب یک اثر هنری تجلی می‌یابد.

او هشدار داد که نباید ضعف‌های تکنیکی را پشت عبارت "فرم شخصی من" پنهان کرد؛ چرا که بدون تسلط بر ابزار، رسیدن به فرم واقعی غیرممکن است.

نقش نقد و مطالعه در رشد هنرمند

فراستی با انتقاد از وضعیت فعلی برخی آثار کمدی، تصریح کرد که هر نوع شوخی و لودگی‌ای به معنای کمدی نیست و ژانر کمدی نیز مانند سایر ژانرها نیازمند ساختار و کیفیت است. وی همچنین نقدپذیری را نه یک دستورالعمل، بلکه یک شیوه زندگی برای هنرمند دانست که باید مدام خود را زیر سؤال ببرد.

"فیلمساز با تماشای چند فیلم ساخته نمی‌شود؛ مطالعه کلاسیک‌های ادبیات جهان و آثار بزرگان تاریخ سینما، پشتوانه‌ای است که جایگزین تجربه و شناخت نمی‌شود."

نتیجه‌گیری

در نهایت، فراستی بر این باور است که برای حرکت رو به جلو در سینمای امروز، باید میان مقاومت و نقد پیوند برقرار کرد. هنرمند واقعی کسی است که با تکیه بر دانش تکنیکی و پشتوانه فرهنگی، بتواند اثری خلق کند که علاوه بر لذت‌بخشی، دارای اقتصاد و مخاطب مستقل باشد.