چرا حشرات دور چراغ می‌چرخند؟ کشف علت اختلال در جهت‌یابی حشرات

برخلاف باور عمومی که تصور می‌کند حشرات به سمت نور کشیده می‌شوند، تحقیقات جدید نشان می‌دهد که رفتار عجیب آن‌ها در اطراف منابع روشنایی، ناشی از یک خطای سیستم جهت‌یابی است. در واقع، نور مصنوعی نه به عنوان یک عامل جذب‌کننده، بلکه به عنوان یک عامل مخل در کنترل پرواز حشرات عمل می‌کند.

چرا حشرات دور چراغ‌ها سرگردان می‌شوند؟

مطالعه‌ای که در نشریه معتبر نیچر کامیونیکیشنز منتشر شده، با استفاده از دوربین‌های پرسرعت و ثبت سه‌بعدی، مکانیسم این پدیده را بازسازی کرده است. یافته‌ها نشان می‌دهند که حشرات هنگام مواجهه با منابع نور مصنوعی، مستقیماً به سمت آن‌ها پرواز نمی‌کنند؛ بلکه سعی می‌کنند بدن خود را طوری تنظیم کنند که بخش پشتی آن‌ها رو به منبع نور قرار گیرد.

این رفتار که پژوهشگران آن را «پاسخ به نور پشتی» نامیده‌اند، در طبیعت برای حفظ تعادل حیاتی است. حشرات از روشن‌ترین بخش محیط (که در حالت عادی آسمان است) برای تشخیص جهت بالا استفاده می‌کنند. اما وقتی با یک چراغ نقطه‌ای روبرو می‌شوند، این سازوکار دچار اختلال شده و منجر به موارد زیر می‌شود:

• چرخش‌های مداوم و بی‌هدف دور منبع نور
• از دست دادن سرعت پرواز و کنترل تعادل
• وارونه شدن حشره در هنگام پرواز

تفاوت نور طبیعی و منابع مصنوعی

محققان برای اثبات این فرضیه، رفتار حشرات را در دو محیط متفاوت بررسی کردند. نتایج حاصل از این آزمایش‌ها نشان داد که تفاوت اصلی در نحوه توزیع نور است:

راهکارهای کاهش اثرات مخرب نور مصنوعی

با توجه به اینکه نور مصنوعی می‌تواند اکوسیستم و چرخه زندگی حشرات را مختل کند، پژوهشگران راهکارهایی را برای کاهش این آسیب پیشنهاد می‌دهند. استفاده از تجهیزات روشنایی که تابش مستقیم به آسمان ندارند، می‌تواند راهگشا باشد.

«کاهش نورهای غیرضروری و استفاده از چراغ‌های دارای پوشش، از جمله موثرترین روش‌ها برای جلوگیری از گمراه کردن سیستم جهت‌یابی حشرات است.»

در نهایت، باید توجه داشت که اگرچه همه گونه‌های حشرات واکنش یکسانی نشان نمی‌دهند، اما یافته‌های این تحقیق به خوبی توضیح می‌دهد که چرا چراغ‌های شبانه، حشرات را در یک چرخه بی‌پایان از پروازهای سرگردان گرفتار می‌کنند.