بحران اقلیمی؛ هشدار دانشمندان برای اعلام وضعیت اضطراری سلامت جهانی

گزارش‌های جدید علمی نشان می‌دهند که بحران اقلیمی با سرعتی فراتر از اقدامات کنونی جامعه جهانی در حال گسترش است و پیامدهای آن مستقیماً جان میلیون‌ها انسان را تهدید می‌کند. کارشناسان بر این باورند که زمان، دیگر عامل تعیین‌کننده‌ای نیست و جهان باید فوراً تغییر رویکرد خود را از مدیریت محیط‌زیست به مدیریت سلامت عمومی تغییر دهد.

پیامدهای مرگبار گرمایش جهانی بر سلامت انسان

بر اساس یافته‌های منتشر شده توسط کارگروه پایش سلامت، تغییرات اقلیمی در بازه زمانی ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۳ عامل نزدیک به سه میلیون مرگ ناشی از گرما بوده است. نکته نگران‌کننده این است که سهم تغییرات اقلیمی در مرگ‌ومیرهای مرتبط با گرما از ۵۵ درصد در دهه گذشته به ۶۸ درصد در سال‌های اخیر افزایش یافته است.

علاوه بر افزایش دما، این پدیده پیامدهای غیرمستقیم دیگری نیز دارد، از جمله:

• اختلال در ذخایر خون و برنامه‌های اهدای خون به دلیل موج‌های گرما.
• تغییر زیستگاه حشرات بیماری‌زا و انتقال ویروس‌هایی مانند ویروس نیل غربی به مناطق جدید.
• افزایش نرخ مرگ‌ومیر ناشی از آلودگی هوا که سالانه جان حدود ۲.۷۳ میلیون نفر را می‌گیرد.

اختلال در چرخه آب و بحران خشکسالی جهانی

تغییرات اقلیمی تنها با افزایش دما شناخته نمی‌شود، بلکه نوسانات شدید در چرخه آب، جهان را به سمت بحران‌های جدی سوق داده است. داده‌های ماهواره‌ای نشان می‌دهند که حدود ۸۰ درصد خشکی‌های زمین با ناهنجاری‌های شدید در چرخه آب دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

در ایران نیز این روند به وضوح مشاهده می‌شود؛ افزایش طولانی‌مدت موج‌های گرما و خشکسالی‌های پیاپی، فشار بی‌سابقه‌ای بر منابع آب سطحی و زیرزمینی وارد کرده و منجر به پدیده فرونشست زمین شده است.

ضرورت تغییر در اراده سیاسی و گذار از سوخت‌های فسیلی

با وجود هشدارها، گزارش‌ها حاکی از آن است که اراده سیاسی برای مقابله با این بحران کافی نیست. در حالی که جهان باید به سمت انرژی‌های پاک حرکت کند، ۱۰۰ تولیدکننده بزرگ نفت و گاز در مسیری حرکت می‌کنند که تا سال ۲۰۴۰، تولید آن‌ها بسیار فراتر از سطوح ایمن خواهد بود.

در نهایت، تنها راه مقابله با این تهدید، ادغام ملاحظات اقلیمی در سیستم‌های سلامت جهانی و سرمایه‌گذاری گسترده در زیرساخت‌های سازگاری با تغییرات آب‌وهوایی است تا از جان انسان‌ها در برابر نوسانات شدید اقلیمی محافظت شود.